Robot hình người bước vào nhà máy ô tô, nhưng hiệu quả còn là dấu chấm hỏi
13/08/26
 |
| Tesla phát triển robot hình người Optimus. Robot này được sử dụng tại Tesla Diner ở Los Angeles. Ảnh: Patrick T. Fallon. |
Tại nhà máy BMW ở Nam Carolina, robot có dáng người, gương mặt là màn hình, bước chậm khỏi trạm sạc rồi tiến tới chồng hộp nhựa màu xanh. Cỗ máy gắp linh kiện ô tô, xoay người, đặt linh kiện vào xe đẩy, sau đó kéo xe đi trên sàn nhà. Những chuyển động chậm và cứng của robot khiến người xem liên tưởng tới công nhân mệt mỏi hơn là cuộc cách mạng công nghệ.
Hồi tháng 6, trong buổi trình diễn, Ulrich Wieland – Phó chủ tịch phụ trách logistics của BMW tại nhà máy Spartanburg nói với các phóng viên: “Chúng vẫn chậm hơn con người. Nhưng chúng đang tiến bộ rất nhanh.”
Suốt nhiều thập niên, các hãng ô tô đã dùng robot trong nhà máy. Tuy nhiên, phần lớn robot hiện nay là những cánh tay máy cố định, mạnh mẽ, chuyên làm các công việc lặp lại như hàn khung thân xe hoặc bơm keo lên tấm cửa. Làn sóng mới mà các hãng đang theo đuổi là robot hình người được kỳ vọng có thể đi lại, phản ứng với lệnh bằng giọng nói và xử lý những việc hiện do công nhân đảm nhiệm mà không cần cải tạo lớn nhà máy.
Lời hứa tự động hóa mới
Với những người lạc quan, robot hình người có thể giúp hồi sinh sản xuất Mỹ. Các cỗ máy này có thể tăng năng suất, giải quyết thiếu hụt lao động tay nghề cao và giúp các hãng xe phương Tây cạnh tranh tốt hơn với đối thủ Trung Quốc có chi phí thấp hơn. Những công việc đơn điệu nhưng quan trọng như phân loại linh kiện sẽ được giao cho robot, con người có thể chuyển sang các nhiệm vụ thú vị và chuyên môn cao hơn.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo kịch bản thực tế có thể kém sáng sủa hơn. Susan Helper – Giáo sư kinh tế tại Đại học Case Western Reserve, cho rằng tự động hóa thường giúp giảm lượng lao động cần thiết cho mỗi sản phẩm, nhìn chung có lợi cho xã hội. Vấn đề là doanh nghiệp sử dụng thời gian được giải phóng ấy như thế nào. Công nghệ có thể loại bỏ những phần việc thú vị, để lại cho con người các nhiệm vụ nhàm chán hơn, với ít lao động hơn và lương thấp hơn.
Trung Quốc hiện có lợi thế đáng kể. Chính phủ nước này đã đưa công nghệ robot thành ưu tiên quốc gia. Các nhà sản xuất robot Trung Quốc có thể dựa vào mạng lưới dày đặc các nhà cung cấp linh kiện, từ bộ truyền động giúp robot cử động đến cảm biến. Theo Ben Armstrong – Giám đốc Trung tâm Hiệu suất Công nghiệp của MIT, chi phí triển khai robot tại Trung Quốc chỉ bằng một phần nhỏ so với Mỹ. Tháng trước, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ đã cấm nhập khẩu robot hình người và các robot tiên tiến khác từ Trung Quốc.
Các hãng xe thử nghiệm nhiều hướng
Ngành ô tô vốn đã là một trong những ngành dùng robot nhiều nhất, nhiều khả năng cũng sẽ là nhóm khách hàng lớn của robot hình người. Hyundai là một trong những hãng theo đuổi robot mạnh nhất. Tại nhà máy gần Savannah, bang Georgia, xe tự hành nhỏ đã thay thế phần lớn xe nâng trong vận chuyển vật liệu. Robot bốn chân giống chó kiểm tra lỗi bằng cách nhìn dưới gầm xe. Các robot phẳng, có bánh, lớn cỡ giường đôi, trượt xuống dưới xe điện Ioniq 5 hoặc Ioniq 9, nâng xe từ bên dưới rồi đưa tới khu kiểm tra.
Năm 2021, Hyundai mua Boston Dynamics, công ty đang phát triển robot hình người. Hãng dự định ban đầu dùng chúng để sắp xếp linh kiện theo đúng thứ tự cho công nhân lắp vào xe. Đây cũng là công việc mà robot của Figure AI trình diễn tại nhà máy BMW. Mercedes-Benz đang thử robot của Apptronik tại Austin, Texas, cũng với mục tiêu xử lý và phân loại vật liệu.
Các hãng xe cho biết họ gặp khó trong việc giữ chân lao động làm các nhiệm vụ cơ bản này. Brent Stubbs – Giám đốc hành chính của nhà máy Hyundai ở Georgia, cho rằng robot sẽ tạo ra các việc làm tốt hơn trong ngành ô tô, nhất là cho người trẻ lớn lên cùng trò chơi điện tử. Hyundai đã mở chương trình học nghề bảo trì robot, được kỳ vọng dẫn tới các công việc lương cao.
Công đoàn và chuyên gia vẫn hoài nghi
Đại diện lao động nhìn câu chuyện này theo hướng khác. Hồi tháng trước, công nhân Hyundai ở Hàn Quốc đình công đòi được tham gia vào quyết định tập đoàn sử dụng robot ra sao. Shawn Fain – Chủ tịch nghiệp đoàn United Auto Workers gọi robot hình người và AI là “mối đe dọa sâu sắc” với người lao động, đồng thời là công cụ làm giới tỷ phú giàu thêm.
Các chuyên gia nghiên cứu lịch sử tự động hóa cho rằng tác động lên việc làm, năng suất và lợi nhuận đều phức tạp. Laurence Ales – Giáo sư kinh tế tại Carnegie Mellon, cảnh báo nếu robot hình người chỉ được triển khai như trào lưu, năng suất có thể giảm. Công nhân bị thay thế, nhưng quy trình chưa chắc hiệu quả hơn.
Armstrong cũng cho rằng nhiều việc cơ bản như phân loại linh kiện có thể được tự động hóa bằng giải pháp đơn giản và rẻ hơn nhiều. Theo ông, robot hình người có thể là “lời giải triệu USD cho vấn đề 100 USD”. Nhà máy ô tô vốn đã tự động hóa rất cao, nên tự động hóa phần còn lại chưa chắc tạo ra bước nhảy lớn.
Elon Musk là người hào hứng nhất với robot trong ngành xe. Tesla phát triển robot hình người Optimus, dự định dùng trong nhà máy và bán cho doanh nghiệp, người tiêu dùng. Musk từng nói Optimus sẽ trở thành “sản phẩm lớn nhất từ trước đến nay”, dù ông cũng thừa nhận thách thức lớn nằm ở việc tái tạo sự khéo léo của bàn tay con người.
Không phải hãng nào cũng chạy theo robot hình người. General Motors đang thử robot cộng tác có tay nhưng không có chân. Sterling Anderson – Giám đốc sản phẩm của GM và cựu lãnh đạo Tesla, nói bàn tay rất hữu ích trong nhà máy ô tô, nhưng chân thì chưa chắc. Theo ông, mục tiêu không phải thay thế con người, mà là giúp công việc dễ hơn, sản phẩm tốt hơn và quy trình hiệu quả hơn.
shared via nytimes,
