CBS đặt cược lớn vào tương lai của “60 Minutes”
29/05/26
 |
| Nick Bilton là nhà làm phim và cựu cộng tác viên của tờ New York Times. Ảnh: Matt Winkelmeyer |
Việc Bari Weiss đưa một nhà báo công nghệ chưa từng điều hành truyền hình truyền thống lên dẫn dắt “60 Minutes” không chỉ là thay đổi nhân sự. Đây là phép thử sống còn với một trong những biểu tượng cuối cùng của báo chí điều tra Mỹ.
Biểu tượng bị lay chuyển
Gần sáu thập niên, “60 Minutes” là thứ gần nhất với định chế đạo đức trong truyền hình Mỹ. Chương trình tối Chủ nhật của CBS không chỉ đưa tin; nó truy vấn quyền lực, bóc tách những vùng tối và trao cho khán giả cảm giác rằng vẫn còn nơi trên truyền hình đủ kiên nhẫn để theo đuổi sự thật. Nay, sau nhiều năm, biểu tượng bước vào cuộc cải tổ sâu rộng nhất.
Bari Weiss, tổng biên tập CBS News, vừa bổ nhiệm Nick Bilton làm nhà sản xuất điều hành mới của “60 Minutes”. Bilton là cây bút công nghệ, tác giả sách và nhà làm phim tài liệu, từng làm việc cho The New York Times và Vanity Fair. Ông có kinh nghiệm kể chuyện đa nền tảng, nhưng chưa từng làm việc trong hệ thống tin tức truyền hình truyền thống. Ông sẽ thay Tanya Simon, người đã gắn bó với chương trình hơn ba thập niên. Cùng lúc, CBS sa thải hai phóng viên của chương trình là Cecilia Vega và Sharyn Alfonsi, cùng một số nhân sự biên tập cấp cao. Với bản tin vốn tự hào về tính thời sự, độc lập và bản sắc riêng, đây không phải là cuộc thay máu thông thường; mà giống cuộc phẫu thuật mở.
Bari Weiss và tham vọng tái thiết CBS News
Từ khi được bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo CBS News, Bari Weiss đã cho thấy bà không có ý định quản trị bằng sự thận trọng. Xuất thân là nhà báo bình luận, nổi tiếng trong các cuộc tranh luận văn hóa Mỹ, Weiss bước vào truyền hình như người ngoài hệ thống. Chính điều này khiến bà vừa được kỳ vọng vừa bị nghi ngại. Bà thay đổi nhân sự, đưa thêm gương mặt mới lên sóng và can dự trực tiếp vào một số quyết định biên tập. Tuy nhiên, “60 Minutes” là thử thách khác hẳn. Đây là chương trình có vị thế gần như “hoàng gia” trong CBS News. Nhiều đời nhà sản xuất điều hành của chương trình có đường dây trực tiếp tới lãnh đạo tập đoàn. Các phóng viên vận hành với mức độ tự trị hiếm thấy trong truyền hình Mỹ.
Vì vậy, việc bổ nhiệm Bilton mang ý nghĩa biểu tượng mạnh mẽ. Weiss muốn một người hiểu công nghệ, hiểu sự dịch chuyển của khán giả và biết cách đưa các câu chuyện điều tra vượt ra ngoài khuôn hình truyền hình tuyến tính. Bilton, với các phim tài liệu về mạng xã hội, Thung lũng Silicon và văn hóa quyền lực mới, có vẻ phù hợp với thời đại mà khán giả tiêu thụ tin tức qua điện thoại nhiều hơn qua màn hình phòng khách. Song, câu hỏi cốt lõi vẫn còn đó: liệu người ngoài truyền hình có thể bảo vệ linh hồn của chương trình được xây bằng kỷ luật truyền hình cổ điển?
Đổi mới hay đánh mất bản sắc?
Bilton lập luận rằng bản thân không xa lạ với tinh thần “60 Minutes”. Theo ông, ngay từ đầu chương trình đã là chuỗi phim tài liệu ngắn. Don Hewitt, người sáng lập, muốn chưng cất sức mạnh của phim tài liệu thành những câu chuyện gọn, sắc và dễ tiếp cận. Theo logic, kinh nghiệm làm phim và kể chuyện dài hơi của Bilton không phải lệch chuẩn, mà là trở về với gốc rễ. Lập luận này có sức thuyết phục. “60 Minutes” chắc chắn cần thích nghi. Khán giả truyền hình đang già đi. Các nền tảng phát trực tuyến, mạng xã hội và video ngắn đang định hình lại cách công chúng tiếp nhận thông tin. Thương hiệu báo chí, dù lừng lẫy đến đâu, cũng không thể chỉ sống bằng hào quang quá khứ.
Tuy nhiên, đổi mới báo chí không chỉ là chuyện hình thức. Phóng sự có thể được dựng nhanh hơn, phân phối rộng hơn và xuất hiện trên nhiều nền tảng hơn. Điều này không đồng nghĩa nó sẽ can đảm hơn. Sức mạnh của “60 Minutes” chưa bao giờ nằm ở nhịp dựng hay bao bì truyền thông; mà nằm ở quyền được theo đuổi những câu chuyện khó, đặt câu hỏi khó và phát sóng những sự thật làm cả chính trị gia lẫn chủ sở hữu khó chịu.
Nếu cuộc cải tổ giúp chương trình tìm được khán giả mới mà vẫn giữ được bản lĩnh cũ, CBS có thể tạo ra cuộc tái sinh hiếm có. Nếu không, “60 Minutes” sẽ chỉ trở thành thương hiệu danh giá được làm mới bề mặt nhưng bị làm yếu phần xương sống.
Nỗi bất an trong phòng tin tức
Những sa thải vừa qua diễn ra trong bối cảnh CBS News đã chịu nhiều sức ép. Trước cuộc bầu cử năm 2024, Donald Trump kiện CBS liên quan đến cuộc phỏng vấn “60 Minutes” thực hiện với Kamala Harris. Paramount, công ty mẹ của CBS, trả 16 triệu USD để dàn xếp, dù nhiều luật sư cho rằng vụ kiện thiếu cơ sở. Sự việc để lại câu hỏi nhức nhối: khi áp lực chính trị và lợi ích doanh nghiệp đè lên phòng tin tức, ai sẽ bảo vệ tính độc lập biên tập?
Tranh cãi quanh Sharyn Alfonsi càng làm câu hỏi ấy gay gắt hơn. Phóng sự của bà về tra tấn trong các nhà tù El Salvador từng bị giữ lại để bổ sung thông tin trước khi được phát sóng đầy đủ. Với một số người, đây là thẩm định biên tập cần thiết; với những người khác, đây là dấu hiệu cho thấy các lớp bảo vệ độc lập trong CBS đang mỏng đi.
Cecilia Vega, phóng viên Latina đầu tiên của “60 Minutes”, bày tỏ lo ngại về tương lai chương trình. Trong thư chia tay, Tanya Simon nhấn mạnh “60 Minutes” được xây dựng trên độc lập, gan góc và cuộc truy cầu sự thật nghiêm ngặt. Những lời này không chỉ là cảm xúc của người ra đi; chúng là cảnh báo về thiết chế đang bị buộc phải tự định nghĩa lại.
Phép thử của báo chí Mỹ
Vậy nên, cuộc cải tổ “60 Minutes” lớn hơn quyết định nhân sự. Nó là phép thử cho báo chí truyền hình Mỹ trong kỷ nguyên hậu truyền hình. Liệu chương trình điều tra kinh điển có thể trẻ hóa mà không đánh mất sự độc lập? Liệu một người ngoài hệ thống có thể cứu một định chế khỏi sự già cỗi, hay sẽ vô tình làm nó dễ bị thuần hóa hơn? Câu trả lời sẽ không nằm trong những tuyên bố đẹp đẽ ngày bổ nhiệm; mà sẽ nằm trong các câu chuyện được duyệt, các đề tài bị gạt đi, các phóng viên còn dám nộp những đề xuất nhạy cảm và mức độ CBS sẵn sàng chịu áp lực khi sự thật va chạm với quyền lực. “60 Minutes” trở thành huyền thoại vì khiến người Mỹ tin rằng vẫn còn ai đó đủ độc lập để hỏi những câu hỏi mà quyền lực không muốn nghe. Nếu CBS giữ được điều này, cuộc cải tổ có thể là cú tái sinh táo bạo. Nếu không, nước Mỹ sẽ mất thêm nơi hiếm hoi mà truyền hình vẫn còn biết làm quyền lực phải bối rối.
shared via nytimes,
