Bari Weiss và cuộc tái định nghĩa quyền lực truyền thông Mỹ
07/10/25
 |
| Free Press, đồng sáng lập bởi Bari Weiss, đã thu hút hơn 1,5 triệu độc giả kể từ khi ra mắt trên Substack năm 2021. Ảnh: Noam Galai |
Bốn năm trước, trong tập đầu tiên của podcast Honestly, Bari Weiss từng tự nhận mình là “một nhà báo không còn tờ báo nào để làm việc”. Thời điểm đó, ít ai nghĩ người phụ nữ 41 tuổi này – người từng rời bỏ The New York Times trong ồn ào – sẽ trở thành nhân vật nắm giữ một trong những vị trí quyền lực nhất của truyền thông Mỹ: tổng biên tập CBS News.
Từ nhà báo độc lập đến nữ tổng biên tập CBS News
Thứ Hai vừa qua, tập đoàn Paramount công bố bổ nhiệm Bari Weiss làm tổng biên tập mới của CBS News, đồng thời thông báo mua lại công ty khởi nghiệp truyền thông The Free Press do bà sáng lập với giá khoảng 150 triệu USD, bao gồm tiền mặt và cổ phiếu.
Trong gần một thế kỷ tồn tại, CBS chưa từng có lãnh đạo nào giống như Weiss – và ngành báo chí Mỹ cũng chưa từng chứng kiến sự thăng tiến nào nhanh đến vậy. Từ năm 2020, khi công khai rời The New York Times vì bất đồng quan điểm biên tập, Weiss đã chọn Substack để khởi nghiệp với bản tin Common Sense. Chỉ sau bốn năm, bà đã leo lên đỉnh cao quyền lực trong giới truyền thông, mà không cần qua con đường thăng tiến truyền thống.
Weiss không có kinh nghiệm điều hành mảng tin truyền hình, cũng chưa từng nhận giải Emmy hay Pulitzer. Thay vào đó, bà sở hữu sức ảnh hưởng xã hội khổng lồ, được xem là người dám thách thức “chủ nghĩa thức tỉnh” (wokeness) đang lan rộng trong giới báo chí và học thuật Mỹ.
Bà tự miêu tả mình là “người theo chủ nghĩa trung dung cấp tiến”, “một phụ nữ đồng tính có xu hướng tự do”, đồng thời không ngần ngại nhận danh xưng “người Do Thái cuồng tín ủng hộ Israel”. Vợ bà, Nellie Bowles – cựu phóng viên The New York Times – cũng là đồng sáng lập The Free Press.
Tạo dựng đế chế truyền thông độc lập
Dù gây tranh cãi, Weiss được xem là biểu tượng của phong trào truyền thông độc lập – những người tin rằng các hãng báo chí truyền thống đã đánh mất sự kết nối và uy tín với độc giả. Trong bối cảnh đó, The Free Press, ra đời năm 2021, nhanh chóng nổi lên cùng các tên tuổi mới như Puck, Semafor hay The Bulwark.
Theo nguồn tin thân cận, The Free Press hiện có hơn 1,5 triệu độc giả và đạt doanh thu thuê bao khoảng 15 triệu USD/năm. Ấn phẩm này không chỉ tổ chức các buổi gặp gỡ dành cho độc giả dưới 30 tuổi mà còn thu hút sự hiện diện của cựu nguyên thủ quốc gia, lãnh đạo công nghệ và giới đầu tư quyền lực.
Hamish McKenzie, đồng sáng lập Substack, nhận định: “Thương vụ CBS mua lại The Free Press là minh chứng rõ ràng cho việc chúng ta đang bước vào kỷ nguyên mới của truyền thông. Weiss đã xây dựng một doanh nghiệp báo chí phát triển rực rỡ trong thời điểm ai cũng nghĩ báo chí đang chết dần.”
Paramount – dưới quyền lãnh đạo mới của David Ellison – dường như kỳ vọng Weiss sẽ mang lại sức sống và tầm nhìn mới cho CBS, vốn đang chật vật tìm lại vị thế trong kỷ nguyên kỹ thuật số. Giống như Fox, từng hợp tác với các thương hiệu nội dung trẻ như Barstool Sports hay Brett Cooper, CBS đang tìm cách hòa mình vào xu thế truyền thông cá nhân hóa.
Từ nhà phê bình “văn hóa hủy diệt” đến tiếng nói tự do ngôn luận
Bari Weiss từng gây chú ý khi rời The New York Times với lời cáo buộc rằng tờ báo “không còn khuyến khích những bài viết táo bạo, thách thức quan điểm phổ biến”. Kể từ đó, bà dành toàn bộ tâm huyết cho tự do ngôn luận, xây dựng hình ảnh dựa trên sự tự tin, sức hút cá nhân và khả năng kết nối với cả giới bảo thủ lẫn tự do.
Bản tin Common Sense – lấy cảm hứng từ nhà cách mạng Thomas Paine – nhanh chóng trở thành diễn đàn cho “những người Mỹ bình thường cảm thấy thế giới đang trở nên điên rồ”. Tuy nhiên, những người ủng hộ mới của Weiss không chỉ là “dân thường”, mà còn là các tỷ phú công nghệ và tài phiệt như Marc Andreessen, David Sacks hay Howard Schultz – cựu giám đốc điều hành Starbucks.
Bà xuất hiện trong đám cưới tại Venice của Jeff Bezos và Lauren Sánchez, trò chuyện trên podcast với Peter Thiel và Kim Kardashian. Trong chương trình, Thiel tiết lộ rằng Elon Musk đã “mở đường” để nhiều CEO công khai ủng hộ Donald Trump – minh chứng cho mạng lưới quyền lực mà Weiss đang tiếp cận.
Không chỉ vậy, The Free Press còn trở thành nơi trú ẩn cho những cây bút từng thuộc phe tự do nhưng nay cảm thấy bị xa lánh bởi “văn hóa thức tỉnh”. Chính Weiss gọi đó là “sự tái cấu trúc chính trị vĩ đại” của thời đại. Trong một bài phát biểu hồi tháng 2 tại sự kiện được ví như “Davos của phe bảo thủ”, bà tuyên bố: “Nhiều điều mà chúng ta phải đấu tranh suốt thập kỷ qua cuối cùng cũng đang lỗi thời.”
Ấn phẩm của bà nhiều lần chỉ trích các chương trình đa dạng hóa doanh nghiệp và phong trào phản đối Israel trong khuôn viên đại học. Podcast nổi tiếng The Witch Trials of J.K. Rowling do The Free Press sản xuất đã gây tiếng vang khi kể lại làn sóng tẩy chay nữ tác giả Harry Potter vì phát ngôn về người chuyển giới.
Weiss cho rằng “văn hóa hủy diệt” chẳng khác nào “một vụ ám sát xã hội”: “Họ đẩy những con người tốt ra khỏi cộng đồng vì những ‘tội danh tư tưởng giả tạo’, rồi cố hủy hoại danh tiếng và sự nghiệp của họ.”
CBS và bài thử lớn cho thời đại truyền thông mới
Giờ đây, câu hỏi đặt ra là Weiss sẽ đưa bao nhiêu tinh thần đó vào CBS Evening News, Face the Nation hay 60 Minutes – những chương trình đã trở thành biểu tượng của truyền hình Mỹ. Katie Couric, cựu biên tập viên CBS Evening News, chia sẻ ngắn gọn qua tin nhắn: “Sẽ rất thú vị để theo dõi.”
Weiss khẳng định The Free Press không phải là ấn phẩm thiên hữu. Trong cuộc bầu cử năm 2024, đội ngũ của bà được cho là chia đều giữa việc bỏ phiếu cho Donald Trump, Kamala Harris và những người không tham gia bầu cử.
Bà thường viện dẫn tinh thần trung dung của các tượng đài truyền thông như Walter Cronkite – người tuyên bố “chưa bao giờ bỏ phiếu theo đảng phái”. Trong phần giới thiệu của The Free Press, Weiss viết: “Chúng tôi xây dựng một cơ quan báo chí dựa trên các giá trị từng là nền tảng của truyền thông Mỹ: trung thực, kiên định và độc lập.”
Tuy nhiên, điểm khác biệt khiến Weiss trở nên đặc biệt chính là sự thẳng thắn trong việc bày tỏ quan điểm cá nhân. Năm 2023, khi phát biểu trước Hiệp hội Luật gia Bảo thủ Federalist Society, bà nói: “Tôi biết có người trong căn phòng này không tin rằng hôn nhân của tôi nên được hợp pháp hóa, và điều đó không sao cả – vì chúng ta đều là người Mỹ muốn đóng ít thuế hơn.”
Câu nói nửa đùa nửa thật ấy thể hiện phong cách của Weiss: không tránh né khác biệt, mà dùng chúng để đối thoại. Chính thái độ đó đã khiến bà trở thành biểu tượng hiếm hoi trong truyền thông Mỹ – một người có thể vừa nhận được sự ủng hộ từ Thung lũng Silicon, vừa được tôn trọng bởi những người bảo thủ ở Washington.Khi tuyên bố về thương vụ với Paramount, Weiss nhấn mạnh: “Giá trị của The Free Press giờ đây có cơ hội được lan tỏa rộng hơn bao giờ hết.” Với chiếc ghế tổng biên tập CBS News, Bari Weiss không chỉ bước vào trung tâm quyền lực của báo chí truyền thống mà còn mở ra thí nghiệm táo bạo nhất của truyền thông Mỹ hiện đại: Liệu một đế chế cũ kỹ có thể tái sinh dưới bàn tay của một người ngoài hệ thống?
shared via nytimes,
