Khi các thương vụ truyền thông trở thành phép thử pháp quyền ở Mỹ
21/09/26
Quyền lực truyền thông địa phương ít được chú ý
Trong chính trị Mỹ, các tập đoàn công nghệ lớn thường được nhắc đến nhiều hơn các đài truyền hình địa phương. Tuy nhiên, chính hệ thống truyền hình địa phương mới đang trở thành điểm nóng mới của quyền lực truyền thông, độc quyền và ảnh hưởng chính trị.
Trọng tâm là thương vụ sáp nhập trị giá 6,2 tỷ USD giữa Nexstar và TEGNA, hai công ty sở hữu hàng trăm đài truyền hình địa phương tại Mỹ. Nếu kết hợp, họ sẽ kiểm soát 265 đài ở 44 bang, tiếp cận khoảng 80% hộ gia đình. Đây không chỉ là câu chuyện kinh doanh. Trong hệ thống phát sóng Mỹ, các đài địa phương có vai trò cửa ngõ. Họ truyền tải nội dung từ các mạng quốc gia như ABC, đồng thời bán tin tức địa phương, thời tiết, giao thông, chương trình tổng hợp và quảng cáo.
Dù truyền hình trực tuyến phát triển mạnh, hệ thống này chưa hề lỗi thời. Các quy định của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ yêu cầu nhiều dịch vụ truyền hình trả tiền, kể cả dịch vụ kiểu streaming, phải mua nội dung bắt buộc từ các đài địa phương. Vì vậy, công ty sở hữu nhiều đài có thể gia tăng sức mặc cả với nhà phân phối và đẩy chi phí truyền hình trả tiền lên cao.
Từ sáp nhập doanh nghiệp đến ảnh hưởng chính trị
Nexstar và TEGNA không chỉ là hai doanh nghiệp truyền thông thông thường. Thương vụ này được đặt trong bối cảnh rộng hơn: mối quan hệ giữa quyền lực doanh nghiệp, cơ quan quản lý và chính trị thời Trump.
Điểm gây chú ý là việc hai công ty này từng gây sức ép để Disney loại Jimmy Kimmel khỏi sóng ABC, trong lúc họ cần sự chấp thuận của Ủy ban Truyền thông Liên bang và bộ phận chống độc quyền thuộc Bộ Tư pháp cho thương vụ sáp nhập. Nếu đúng, đây là ví dụ cho thấy quyền kiểm soát nội dung truyền hình có thể được dùng như đòn bẩy chính trị và pháp lý.
Các tổng chưởng lý bang cùng DirecTV đã thách thức thương vụ. DirecTV phản đối vì là nhà vận hành truyền hình trả tiền, phải mua nội dung từ Nexstar và TEGNA, nên có nguy cơ chịu chi phí cao hơn. Dù vậy, cơ quan liên bang vẫn phê chuẩn thương vụ, và hai công ty nhanh chóng đóng giao dịch.
Tòa án ra lệnh yêu cầu Nexstar phải giữ TEGNA hoạt động riêng biệt trong thời gian vụ kiện tiếp diễn. Tuy nhiên, hồ sơ mà các nguyên đơn nộp lên tòa cáo buộc Nexstar đã đưa lãnh đạo và cựu lãnh đạo vào HĐQT TEGNA, đồng thời che giấu danh tính các thành viên này với phía nguyên đơn. Nếu cáo buộc được chứng minh, đây không chỉ là tranh chấp về cạnh tranh, mà còn là vấn đề tuân thủ lệnh tòa.
Vai trò khó xử của giới luật sư doanh nghiệp
Phần sắc nhất nằm ở việc phê phán giới luật sư doanh nghiệp. Những người giúp thiết kế chiến lược pháp lý cho Nexstar không phải các luật sư MAGA điển hình, mà gồm những luật sư có hồ sơ tự do, từng công khai nói về pháp quyền và trách nhiệm nghề nghiệp.
Điều này làm lộ mâu thuẫn rộng hơn trong đời sống pháp lý Mỹ. Nhiều luật sư doanh nghiệp có thể giữ quan điểm chính trị trung dung hoặc tự do trong không gian công khai, nhưng lại đại diện cho các tập đoàn lớn trong những vụ việc làm suy yếu chống độc quyền, tăng tập trung quyền lực thị trường hoặc tạo lợi thế cho khách hàng trước cơ quan quản lý.
Vấn đề không nằm ở một đảng phái duy nhất. Nó nằm ở cấu trúc nghề luật doanh nghiệp, nơi kỹ năng pháp lý cao cấp được dùng để giúp các tập đoàn lớn đi sát, thậm chí vượt qua, ranh giới pháp luật.
Paramount, Warner và bài học rộng hơn
Ví dụ thứ hai là thương vụ Paramount-Warner trị giá 110 tỷ USD. Thương vụ này gắn với ảnh hưởng chính trị của tỷ phú Larry Ellison, người được cho là có quan hệ gần với Trump và có lợi ích trong việc kiểm soát CNN, tài sản thuộc Warner.
Tại đây, các tổng chưởng lý bang tiếp tục đóng vai trò đối trọng khi chính phủ liên bang bị cho là không thực thi nghiêm luật chống độc quyền. Thẩm phán trong vụ việc đã tạm thời chặn thương vụ, đồng thời cho phép các nghiệp đoàn biên kịch trình bày lập luận về tác động lao động theo lịch rút gọn.
Các bang giống như phần còn lại còn vận hành được của thiết kế nhà nước Mỹ. Khi cơ quan liên bang không hành động, quyền lực phân tán ở cấp bang và tòa án vẫn có thể tạo điểm chặn.
Khủng hoảng của pháp quyền kinh tế
Hai thương vụ Nexstar-TEGNA và Paramount-Warner cho thấy chống độc quyền không chỉ là vấn đề giá cả hay thị phần. Với truyền thông, nó còn liên quan đến quyền kiểm soát thông tin, nội dung chính trị, việc làm báo chí địa phương và khả năng gây áp lực lên cơ quan công quyền.
Tình trạng này không thể quy hoàn toàn cho Tổng thống Trump. Nó phản ánh tầng sâu hơn. Sự đồng thuận ngầm của giới luật sư, tài chính và doanh nghiệp lớn quanh mô hình quyền lực tập trung. Khi những người nói về pháp quyền lại giúp các tập đoàn tìm cách né hoặc làm suy yếu pháp quyền, vấn đề không còn là từng thương vụ riêng lẻ. Đây là câu hỏi về ai đang thực sự tổ chức trật tự kinh tế, pháp lý và truyền thông của nước Mỹ.
shared via thebignewsletter,
