Khi tiền tệ trở lại thành chiến trường
14/08/26
Từ đồng yên, USD đến vàng và tiền kỹ thuật số, câu hỏi lớn không chỉ là đồng tiền nào mạnh hơn. Câu hỏi thật sự là ai kiểm soát được niềm tin, bảng cân đối và hạ tầng thanh toán của thế giới mới.
Trong nhiều năm, doanh nghiệp thường nhìn tiền tệ như biến số kỹ thuật: tỷ giá, lãi suất, chi phí vốn, dòng tiền, phòng hộ. Tuy nhiên, thế giới đang đi vào giai đoạn mới. Tiền không còn là lớp nền yên tĩnh của kinh doanh. Tiền trở thành chiến trường.
Đồng yên: Khi Mỹ can thiệp vì bảng cân đối của chính mình
Mỹ hiếm khi can thiệp vào chính sách tiền tệ của nước khác, động thái này thường chỉ xuất hiện khi khủng hoảng đủ lớn. Tuy nhiên, dưới thời Tổng thống Donald Trump, Washington đã trực tiếp hoặc đề nghị hỗ trợ tiền tệ với Argentina, UAE và Nhật Bản. Thị trường ngoại hối vì thế bước ra khỏi vùng kỹ thuật để trở thành công cụ chính trị công khai.
Trường hợp đồng yên là lát cắt rất rõ. Nhật Bản có lý do lo ngại khi yên yếu. Đồng tiền mất giá khiến hàng nhập khẩu đắt hơn, đẩy lạm phát lên cao và có thể khiến nhà đầu tư nước ngoài né tránh tài sản định giá bằng yên. Nhật Bản cũng là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của trái phiếu kho bạc Mỹ. Nếu Ngân hàng Trung ương Nhật Bản phải bán bớt trái phiếu Mỹ để lấy USD mua yên, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ có thể tăng, dẫn đến chi phí vay của chính phủ Mỹ, doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ đều bị kéo lên. Đồng yên yếu cũng làm hàng Nhật rẻ hơn, triệt tiêu một phần tác động của thuế quan mà Trump áp lên hàng nhập khẩu Nhật Bản.
Nói cách khác, yên không chỉ nằm trong bảng cân đối của Tokyo. Nó nằm trong bảng cân đối của Washington. (chi tiết)
USD: Bá quyền tiền tệ cũng có hóa đơn
Nghịch lý của Mỹ nằm ở chính đồng USD.
Washington muốn giữ USD ở trung tâm hệ thống tài chính toàn cầu, vì đây là nền tảng của quyền lực trừng phạt, kiểm soát dòng vốn, xuất khẩu và ảnh hưởng địa chính trị. Nhưng cùng lúc, chính quyền Trump muốn USD yếu hơn nhằm hỗ trợ tái công nghiệp hóa, giảm thâm hụt thương mại và giúp hàng hóa Mỹ có tính cạnh tranh hơn.
Hai mục tiêu này khó song hành. Đồng tiền dự trữ toàn cầu thường mạnh vì được thế giới cần đến. Nhưng một đồng tiền quá mạnh khiến hàng hóa Mỹ kém cạnh tranh, gây thâm hụt thương mại trầm trọng và đặt nặng áp lực lên người lao động. Mỹ muốn cả hai: quyền lực của đồng tiền mạnh và lợi thế xuất khẩu của đồng tiền yếu.
Bài toán càng phức tạp khi Washington muốn “tiền tệ hóa” vị thế bá quyền. Mỹ muốn đồng minh mua nhiều vũ khí hơn, cho Mỹ vay dài hạn với lãi suất thấp, giữ tài sản Mỹ nhiều hơn, và góp phần trả chi phí cho trật tự an ninh do Mỹ dẫn dắt. Khi đó, đồng USD không chỉ là tiền, nó là hóa đơn của hệ thống quyền lực. (chi tiết)
Vàng: Tài sản không cần lời hứa
Trong nhiều thập niên, vàng bị coi là tàn dư của trật tự tiền tệ cũ, không trả lãi, không chia cổ tức, phải cất giữ, bảo vệ, vận chuyển, kiểm đếm. Trong thế giới của trái phiếu, tiền gửi, thanh toán số và tài sản tài chính hiện đại, vàng có vẻ chậm chạp và lạc hậu. Nhưng hiện tại, chính sự lạc hậu ấy trở thành lợi thế.
Khi chiến tranh, lạm phát và lệnh trừng phạt làm lung lay niềm tin vào hệ thống tài chính toàn cầu, các ngân hàng trung ương từ Trung Quốc, Ấn Độ đến Ba Lan và Thổ Nhĩ Kỳ đẩy mạnh mua vàng nhằm tạo ra lớp bảo hiểm cuối cùng. Sau khi Mỹ và châu Âu đóng băng khoảng 300 tỷ USD tài sản dự trữ của Ngân hàng trung ương Nga ở nước ngoài, nhiều quốc gia dần hiểu rõ dự trữ bằng USD hoặc euro không chỉ là tài sản tài chính, chúng cũng có thể bị chi phối bởi quyền lực chính trị.
Vàng khác ở chỗ nó không phải nghĩa vụ nợ của chính phủ, thiện chí của ngân hàng lưu ký, quốc gia phát hành tiền tệ hay hệ thống thanh toán quốc tế và không cần lời hứa của ai. Đây là lý do vàng quay lại như tài sản chiến lược. Không phải vì thế giới muốn trở về bản vị vàng hay các ngân hàng trung ương từ bỏ đồng USD, mà vì trong nền kinh tế bị chính trị hóa, các quốc gia cần sở hữu tài sản nằm ngoài hệ thống kiểm soát. (chi tiết)
Tương lai của tiền tệ
Những câu chuyện trên đều dẫn tới câu hỏi lớn nhất: nếu tiền đang bị viết lại, ai sẽ nắm quyền trong trật tự mới?
Trong cuốn The Future of Money (Tương lai của tiền tệ: Cuộc cách mạng kỹ thuật số đang biến đổi tiền tệ và tài chính như thế nào), Eswar S. Prasad – Giáo sư cao cấp ngành Chính sách Thương mại Tolani và Giáo sư Kinh tế tại Đại học Cornell, Mỹ chỉ ra rõ sự kết thúc dần của tiền mặt vật lý có thể viết lại cách con người sống, giao dịch, tích lũy giá trị và chịu sự giám sát tài chính. Bitcoin, Ethereum và các loại tiền mã hóa chỉ là điểm khởi đầu. Chính sự xuất hiện của các loại tiền này thúc đẩy ngân hàng trung ương phát triển đồng tiền kỹ thuật số riêng, đồng thời kéo các tập đoàn công nghệ lớn bước sâu hơn vào hạ tầng thanh toán.
Điểm quan trọng không chỉ là có thêm một loại tiền mới. Giáo sư Prasad cho thấy các chức năng truyền thống của tiền như phương tiện trao đổi, đơn vị hạch toán, nơi lưu giữ giá trị… có thể bị tách rời. Ngân hàng có thể mất một phần vai trò trung gian. Nhà nước có thể có thêm công cụ kiểm soát dòng tiền. Tập đoàn công nghệ có thể chen vào quan hệ giữa người dân, ngân hàng và chính phủ. Hệ thống có thể hiệu quả hơn, rẻ và nhanh hơn, nhưng cũng dễ tạo bất ổn mới, thiếu minh bạch hơn đồng thời khiến quyền riêng tư tài chính bị xói mòn.
Đây là lý do cuốn sách đáng đọc lúc này. Nó không chỉ nói về tiền mã hóa hay tiền kỹ thuật số. Nó nói về quyền lực.
Tiền định hình kinh tế. Kinh tế định hình quốc gia. Quốc gia định hình lịch sử. Khi tương lai của tiền tệ thay đổi, tương lai của doanh nghiệp cũng thay đổi theo. Tiền không còn là nền. Tiền đã trở thành mặt trận.
THÔNG TIN ẤN BẢN
Bản bìa mềm:
- Khổ sách: 16 x 24 cm
- Số trang: 600
- Giá sách: 298.000 VNĐ (miễn phí ship toàn quốc)
Mời các bạn đón đọc…
đọc thử: tại đây
Trân trọng,
Ban Biên tập
