Khi mô hình cũ không còn cứu được người cũ
17/07/26
Tuần này, từ Hollywood đến công nghệ và bán lẻ, cùng hiện ra quy luật rất rõ ràng, quá khứ thành công không còn đủ để bảo vệ mô hình cũ. Thị trường không tưởng thưởng cho kẻ từng lớn, ai còn khả năng tự viết lại mình sẽ giành được chiến thắng.
Người sống lại không phải người lớn nhất
 |
| Chủ nhật, bộ phim tiểu sử về Michael Jackson mang tên Michael đã trở thành bộ phim đầu tiên của hãng Lionsgate vượt mốc 1 tỷ USD doanh thu phòng vé toàn cầu. Ảnh: Glen Wilson/Lionsgate |
Lionsgate là ví dụ rõ nhất cho kiểu hồi sinh của chu kỳ mới.
Không lâu trước, hãng phim này bị xem như studio độc lập đang trượt dần ra rìa Hollywood. Phòng vé sa sút, cổ phiếu rơi mạnh, câu hỏi bán mình bắt đầu lộ diện. Trong Hollywood ngày càng bị các tập đoàn lớn và nền tảng trực tuyến chi phối, nhiều người tin rằng hãng phim lâu đời như Lionsgate chỉ còn hai lựa chọn, hoặc co lại hoặc tìm người mua.
Nhưng Lionsgate đã làm được điều ít ai nghĩ tới, tự tái tạo lại lựa chọn. Bộ phim Michael vượt mốc 1 tỷ USD doanh thu toàn cầu. The Housemaid trở thành cú bất ngờ lớn khác của năm. Điều quan trọng không chỉ nằm ở hai bộ phim thắng lớn, mà ở chỗ Lionsgate cho thấy studio nhỏ hơn vẫn có thể sống lại nếu dám nhận những rủi ro mà các ông lớn né tránh, nhanh tay biến chiến thắng thành nền cho chu kỳ mới.
Trong ngành đang sống dựa nhiều vào phần tiếp theo, vũ trụ phim và thư viện tài sản có sẵn, Lionsgate không thắng nhờ bề dày. Họ thắng vì còn tạo ra được lý do mới để thị trường nhìn khác đi. (chi tiết)
Biểu tượng cũ không còn tự kéo được tương lai
Nếu Lionsgate là câu chuyện sống lại, Pizza Hut là câu chuyện của biểu tượng không còn đủ lực kéo đi tiếp.
Với nhiều gia đình Mỹ, Pizza Hut từng là một phần của ký ức tiêu dùng với mái đỏ, bàn trải khăn caro, pizza đế dày, trải nghiệm ăn tại chỗ mang tính gia đình. Nhưng trong chu kỳ mới, ký ức thương hiệu không còn tự chuyển hóa thành tăng trưởng.
Pizza Hut có hàng chục nghìn cửa hàng, doanh số toàn hệ thống lớn, nhưng cuối cùng vẫn phải đổi chủ với giá 2,7 tỷ USD. Vấn đề không phải Pizza Hut biến mất. Vấn đề là họ không còn giữ vai trò đầu tàu trong chính ngành từng thuộc về mình. Thương hiệu có thể vẫn quen thuộc, vẫn rộng khắp, vẫn hiện diện trong tâm trí người tiêu dùng, nhưng khi mô hình vận hành phía sau đã hết động năng, sự quen thuộc ấy chỉ còn là lớp vỏ đẹp của cấu trúc đang mỏi dần. (chi tiết)
Khi chu kỳ công nghệ đổi, người cũ dễ thành tiếng chuông báo động
Cú lao dốc của cổ phiếu IBM không chỉ là một ngày tồi tệ trên thị trường. Sự kiện này phản ánh dịch chuyển sâu hơn rất nhiều. AI không chỉ tạo ra người thắng mới. AI đang làm đau cả những tên tuổi từng được xem là trụ cột của ngành.
Vấn đề của IBM không nằm ở chỗ tập đoàn không biết AI quan trọng. Vấn đề nằm ở việc khách hàng đã đổi cách chi ngân sách. Tiền đang chạy sang hạ tầng AI, máy chủ, lưu trữ, bộ xử lý và năng lực tính toán, trong khi phần cứng cũ, phần mềm cũ và nhiều lớp dịch vụ cũ bị ép lùi về sau. Tập đoàn có thể vẫn rất lớn, vẫn có lịch sử dày, vẫn có vị thế với khách hàng doanh nghiệp, nhưng nếu đứng sai chỗ trong chu kỳ mới, thị trường sẽ không còn trả tiền cho vị thế cũ như trước. (chi tiết)
Cách sống sót là đổi vị trí trong hệ thống
Costco và Target cho thấy kiểu thích nghi khác, ít kịch tính hơn nhưng rất đáng chú ý.
Trong nhiều thập niên, các chuỗi bán lẻ lớn của Mỹ sống nhờ mô hình ngoại ô với đất rộng, cửa hàng lớn, kho hàng thênh thang, bãi đỗ xe mênh mông. Nhưng khi đất nội đô ngày càng khan hiếm, thành phố thiếu nhà ở, chính sách quy hoạch thay đổi và hành vi tiêu dùng dịch chuyển, họ không cố nhét mô hình cũ vào không gian mới theo cách truyền thống. Họ đổi vị trí trong hệ thống.
Costco chấp nhận trở thành khách thuê tầng trệt trong dự án nhà ở hỗn hợp. Target xuất hiện trong các tổ hợp gắn với nhà ở giá rẻ. Đây không đơn thuần là mở thêm điểm bán ở vị trí đắt đỏ hơn. Đây là quyết định chiến lược, từ chỗ đứng ngoài dòng chảy đô thị, họ tìm cách len vào chính nơi dòng chảy ấy đang hình thành. (chi tiết)
Hào quang cũ không thay được chiến lược mới
Nhìn từ bốn câu chuyện nổi bật này, quy luật chung hiện ra rất rõ ràng. Mô hình cũ không bao giờ sụp chỉ vì nó cũ. Khi môi trường xung quanh biến đổi mà doanh nghiệp vẫn tiếp tục cư xử như thể không có gì thay đổi, mô hình sụp đổ. Thứ từng tạo ra thành công: thương hiệu, quy mô, hạ tầng, lịch sử v.v. sẽ dần biến thành quán tính. Và quán tính là thứ thị trường rất ít khi trả tiền lâu dài.
Lionsgate cho thấy doanh nghiệp có thể sống lại nếu dám thay cách thắng. Pizza Hut cho thấy biểu tượng lớn đến đâu cũng không thể tự kéo mô hình cũ đi tiếp. IBM nhắc nhở rằng trong chu kỳ công nghệ mới, những tên tuổi lâu đời hoàn toàn có thể bị đẩy khỏi trung tâm nhanh hơn họ tưởng. Costco và Target chỉ ra khả năng khác, cách sống sót không phải co lại, đổi chỗ đứng trong dòng chảy mới của đô thị và tiêu dùng mới chính là lối thoát.
Người thắng trong chu kỳ mới không nhất thiết là người thông minh nhất hay nhiều vốn nhất. Họ thường chỉ hơn ở ba điểm: sớm nhận ra cấu trúc cũ đã hết tác dụng, đủ can đảm để viết lại cách bản thân kiếm tiền, và đủ kỷ luật để không nhầm hào quang cũ thành chiến lược mới.
Thị trường không thưởng cho kẻ từng lớn. Thị trường thưởng cho ai còn khả năng tự viết lại cuộc chơi.
Trân trọng
Ban Biên tập
