Khi tuổi già vượt xa khoản tiết kiệm
11/05/26
 |
| Ảnh: Dadu Shin |
Người Mỹ ngày càng sống thọ, song tuổi thọ cao hơn cũng kéo dài nỗi lo cạn tiền khi về già. Thời gian nghỉ hưu có thể kéo dài 30 năm hoặc hơn, bài toán không chỉ là tiết kiệm bao nhiêu, mà còn là chi tiêu thế nào, đầu tư ra sao và chuẩn bị gì cho chi phí y tế, nhà ở, chăm sóc dài hạn.
Tuổi thọ trở thành biến số tài chính
Hằng tuần, ở tuổi 97, cha của Cathy Schuh vẫn chơi Sudoku, giải ô chữ, đánh bridge và dùng máy tính thành thạo. Ông là cựu kỹ sư hóa học, hiện sống cùng vợ trong cộng đồng hỗ trợ sinh hoạt tại Illinois. Vợ ông, 93 tuổi, từng là giáo viên và hiện mắc chứng sa sút trí tuệ.
Schuh, 65 tuổi, chứng kiến bố mẹ sống ngoài 90 làm thay đổi cách bà chuẩn bị cho tuổi già. Bà bắt đầu dọn bớt đồ đạc, quyên tặng những thứ không cần thiết, củng cố quan hệ xã hội và rèn luyện cơ thể. Bà tập máy đạp chân với mức tạ khoảng 200 kg và bắt đầu bơi lội.
Schuh dự định làm việc đến năm 70 tuổi để hoãn nhận An sinh xã hội, qua đó giúp vợ chồng bà kéo dài nguồn thu nhập. May mắn là bà vẫn yêu thích công việc trị liệu phục hồi chức năng và lịch làm đủ linh hoạt để đưa bố đi khám khi cần.
Câu chuyện của Schuh phản ánh thực tế ngày càng phổ biến: sống lâu hơn không chỉ là phúc lành, mà còn là biến số tài chính lớn. Theo các công cụ tính toán tuổi thọ của hai tổ chức định phí bảo hiểm, với người Mỹ bước sang tuổi 65, tuổi thọ trung bình còn lại vượt 86; với cặp vợ chồng cùng 65 tuổi, xác suất ít nhất một người sống qua 90 lên tới 64%.
Nỗi lo cạn tiền khi nghỉ hưu
Lập kế hoạch nghỉ hưu vốn khó, vì có quá nhiều điều không thể dự đoán: thị trường tài chính, lạm phát, chi phí y tế, giá nhà ở, nhu cầu chăm sóc dài hạn. Tuy nhiên, khi tuổi thọ kéo dài, bài toán càng phức tạp. Khoản tiết kiệm từng đủ cho 15 hoặc 20 năm nay có thể phải kéo dài ba thập niên.
Lucy Valandra, giám đốc vận hành tại Copper Beech Wealth Management, nhận xét rằng tuổi thọ từng chỉ là giả định cho các cuộc trò chuyện về hưu trí. Giờ đây, trở thành giả định trung tâm.
Hiện tại, bối cảnh càng khiến nỗi lo lớn hơn. Giá năng lượng tăng, nguy cơ lạm phát, thị trường biến động và môi trường chính trị khó đoán khiến nhiều người sắp nghỉ hưu bất an. Áp lực còn đến từ nguy cơ thiếu hụt tài chính của chương trình An sinh xã hội Mỹ. Chưa đầy tám năm, quyền lợi có thể bị cắt hơn 20% nếu không được xử lý.
Vì vậy, người nghỉ hưu phải làm hai việc tưởng như trái ngược: giữ đủ tài sản an toàn để vượt qua biến động ngắn hạn, đồng thời duy trì một phần danh mục có khả năng tăng trưởng để theo kịp giá cả trong dài hạn.
Chi tiêu linh hoạt thay công thức cố định
Một trong những câu hỏi lớn nhất là người về hưu có thể rút bao nhiêu tiền mỗi năm từ danh mục đầu tư mà không sợ cạn tiền. Quy tắc 4% từng được xem là chuẩn tham khảo: rút 4% giá trị danh mục trong năm đầu nghỉ hưu, sau đó điều chỉnh theo lạm phát hằng năm, với kỳ vọng tiền đủ dùng trong 30 năm.
Tuy nhiên, quy tắc không phải lúc nào cũng phù hợp; có thể khiến người nghỉ hưu chi quá nhiều khi thị trường xấu, hoặc chi quá ít khi danh mục tăng trưởng tốt. Vậy nên, nhiều nhà hoạch định tài chính nghiêng về cách rút tiền linh hoạt.
Theo cách này, khi thị trường thuận lợi, người nghỉ hưu có thể chi tiêu nhỉnh hơn. Khi thị trường giảm dưới ngưỡng nhất định, họ sẽ thắt chặt lại. Cách tiếp cận gần với hành vi tự nhiên của con người: chi nhiều khi cảm thấy an toàn, và giảm khi tình hình bất ổn.
Niên kim và nhu cầu có “lương hưu” riêng
Không phải ai cũng thoải mái với sự linh hoạt; vài người muốn sự chắc chắn của dòng tiền cố định.
Katrin Venema, 65 tuổi, từng làm tiếp viên hàng không gần bốn thập niên. Nhìn cha mẹ ở tuổi 97 và 90 đối mặt nguy cơ cạn tiền, bà bắt đầu quan tâm đến niên kim. Sau khi xem xét các lựa chọn với đơn vị quản lý kế hoạch 401(k), bà chuyển 300.000 USD vào sản phẩm niên kim bắt đầu trả khi bà 67 tuổi, với mức 2.000 USD mỗi tháng suốt đời.
Nếu bà qua đời, khoản thu nhập sẽ tiếp tục được trả cho chồng hoặc người thụ hưởng trong 20 năm. Điểm bất lợi là khoản chi trả không điều chỉnh theo lạm phát, nên sức mua sẽ giảm theo thời gian.
Vài chuyên gia tài chính cho rằng niên kim đơn giản có thể hữu ích nếu dùng đúng cách. David Blanchett, người đứng đầu mảng nghiên cứu hưu trí tại Prudential Financial, cho rằng người nghỉ hưu nên mua đủ dòng thu nhập để trang trải các chi phí thiết yếu mà An sinh xã hội không bao phủ. Tuy nhiên, cần so sánh kỹ giữa các công ty bảo hiểm, vì mức chi trả có thể khác nhau đáng kể.
Bảo hiểm tuổi thọ và chăm sóc dài hạn
Vài người chọn bảo hiểm tuổi thọ, tức trả tiền cho công ty bảo hiểm để nhận dòng thu nhập bảo đảm trong tương lai, có thể bắt đầu muộn tới 85 tuổi. Những năm đầu, sản phẩm giúp người nghỉ hưu chi tiêu tự tin hơn, vì biết rằng nguồn thu nhập khác sẽ xuất hiện nếu họ sống lâu.
Chuck McLean, 71 tuổi, và vợ Regan, 70 tuổi, mua bảo hiểm này vài năm trước. Họ chuyển một phần tư tiền tiết kiệm trước thuế vào hợp đồng đủ điều kiện, dự kiến bắt đầu trả vào năm 2033. Ông thừa nhận không dễ chuyển khoản tiền lớn, nhưng đổi lại họ thấy thoải mái hơn khi sử dụng phần tiết kiệm còn lại.
Rủi ro lớn khác là chăm sóc dài hạn. Nhiều người cao tuổi cần hỗ trợ tại nhà hoặc cơ sở chăm sóc, đặc biệt khi suy giảm nhận thức. Medicare không chi trả chăm sóc dài hạn, Medicaid chỉ hỗ trợ khi người bệnh có rất ít tiền hoặc tài sản. Bảo hiểm chăm sóc dài hạn có thể giúp giảm rủi ro, song thường đắt và phí có thể tăng mạnh.
Sau hai năm, Tim Paulson, 76 tuổi, Los Angeles, vẫn giữ hợp đồng bảo hiểm chăm sóc dài hạn dù phí tăng gần 44%. Ông nói nỗi sợ lớn nhất là sống đến 100 tuổi nhưng hết tiền.
Tiền chưa đủ cho tuổi già
Không có công thức chung cho mọi người; một số làm việc lâu hơn; mua niên kim; giữ bảo hiểm chăm sóc dài hạn hoặc điều chỉnh chi tiêu theo thị trường. Điểm chung là tuổi thọ cao buộc người nghỉ hưu phải chủ động, thay vì chỉ dựa vào khoản tiết kiệm cố định.
Với nhiều gia đình, người tư vấn tài chính có thể đóng vai trò quan trọng, không chỉ đầu tư mà cả việc giúp họ hình dung thực tế tuổi già: sống ở đâu, chi bao nhiêu, khi nào nhận An sinh xã hội, có cần bảo hiểm hay không. Điều quan trọng là chọn người tư vấn có nghĩa vụ đặt lợi ích khách hàng lên trước, và thu phí minh bạch thay vì kiếm tiền chủ yếu từ bán sản phẩm.
Sống lâu hơn là thành tựu của y tế và chất lượng sống. Tuy nhiên, trong tài chính cá nhân, đó cũng là lời nhắc: nghỉ hưu không còn là chặng cuối ngắn ngủi, mà có thể là giai đoạn dài, nhiều biến động và tốn kém. Chuẩn bị cho tuổi già vì thế không chỉ là tích lũy tiền, mà là xây dựng hệ thống đủ bền để sống lâu mà không bị ám ảnh bởi nỗi sợ cạn kiệt.
shared via nytimes,
