Khi “mua trước, trả sau” len vào tiền điện, tiền thuê nhà
19/08/26
 |
| Năm ngoái, người Mỹ đã chi 160 tỷ USD thông qua các khoản vay "mua trước trả sau" từ những nhà cung cấp như Klarna, con số này gần gấp đôi so với mức chi tiêu chỉ hai năm trước đó. Ảnh: Loulou d'Aki |
Từ mua sắm online đến chi phí thiết yếu
Các khoản vay “mua trước, trả sau” từng bùng nổ trong đại dịch Covid-19 như cách giúp người tiêu dùng mua hàng online mà không cần dùng thẻ tín dụng. Tuy nhiên, mô hình này đang bước sang giai đoạn mới nhạy cảm hơn: tài trợ cho các nhu cầu thiết yếu hằng ngày.
Các ứng dụng cho vay như Flex và Zip hiện cho phép khách hàng vay để trả tiền internet, điện, bảo hiểm y tế, điện thoại, thế chấp và nước. Affirm – một trong những nền tảng phổ biến nhất trong lĩnh vực này đã bắt đầu cho một số người thuê nhà vay để kéo dài thời hạn thanh toán tiền thuê thêm vài tuần. Nhiều nha sĩ, bác sĩ thú y và phòng khám cũng cung cấp hình thức tài trợ tức thì. Intuit năm nay còn quảng bá khoản vay “vay trước trả sau” cho người dùng TurboTax phải nộp thêm tiền thuế.
Karen Webster – CEO Pymnts gọi các khoản vay trả sau là “vốn lưu động của tầng lớp trung lưu hiện đại”. Người tiêu dùng không chỉ dùng chúng để mua sắm tùy hứng, họ ngày càng dùng cho những khoản thiết yếu, lặp lại và khó tránh.
Dấu hiệu của lựa chọn hay tuyệt vọng
Sự trỗi dậy của cho vay trả sau diễn ra trong bối cảnh nhiều hộ gia đình Mỹ phải dựa nhiều hơn vào nợ để duy trì chi tiêu thường ngày. Khi lãi và phí được dùng để trả cho nhu cầu cơ bản, chi phí sinh hoạt vốn đã tăng vì y tế, nhà ở và nhiên liệu lại càng nặng hơn.
Theo nghiên cứu mới của các nhà kinh tế thuộc Fed, người Mỹ đã chi 160 tỷ USD thông qua các khoản vay trả sau trong năm ngoái, gần gấp đôi so với hai năm trước đó. Con số này vẫn nhỏ so với hơn 3.000 tỷ USD mà người tiêu dùng Mỹ chi qua thẻ tín dụng mỗi năm, nhưng ngành này vẫn tăng trưởng hai chữ số hằng năm.
Câu hỏi lớn là mức tăng này phản ánh sở thích tiêu dùng mới hay sự thiếu tiền. Một số người có khả năng tiếp cận tín dụng khác vẫn chọn vay trả sau vì thích kỳ hạn ngắn, phí cố định và cảm giác minh bạch hơn thẻ tín dụng. Tuy nhiên, với nhiều người, đây gần như là lựa chọn duy nhất. Theo khảo sát mới nhất của LendingTree, một nửa số người dùng cho biết họ sẽ không thể cân đối chi tiêu nếu không có các khoản vay này.
Tiện lợi nhưng dễ thành bẫy nợ
Điểm hấp dẫn của các khoản vay trả sau là tốc độ và sự đơn giản. Người dùng thường chỉ cần tải ứng dụng, kết nối tài khoản ngân hàng hoặc thẻ ghi nợ là có thể bắt đầu chi tiêu. Các khoản vay thường kéo dài vài tuần hoặc vài tháng, có phí cố định, nhiều bên không thu phí trễ hạn mà chỉ đóng băng hạn mức của người chậm trả.
Song, sự tiện lợi này có thể biến thành bẫy nợ, nhất là khi người vay chồng nhiều khoản cùng lúc. Một phần tư người dùng trong khảo sát của LendingTree cho biết có thời điểm họ có từ ba khoản vay trả sau trở lên đang tồn tại. Do các khoản thanh toán thường được rút trực tiếp từ tài khoản ngân hàng hoặc thẻ ghi nợ, một lần rút tiền sai thời điểm có thể kéo theo phí thấu chi và hàng loạt khoản thanh toán bị lỡ.
Trường hợp Ashley Reed, 40 tuổi, cho thấy ranh giới mong manh ấy. Ban đầu, bà dùng các khoản vay trả sau cho vài món nhỏ. Sau đó, mẹ bà bị phình mạch não, khiến chi phí chăm sóc khẩn cấp, xe cứu thương không được bảo hiểm chi trả và khách sạn gần bệnh viện nhanh chóng làm cạn thẻ tín dụng. Các khoản vay từ Afterpay, Klarna và những nền tảng khác trở thành cách duy nhất để bà trả tiền điện, bảo hiểm xe, sửa xe và các nhu cầu thiết yếu. Hiện bà chi khoảng 700 USD/tháng để trả nợ, rồi vay tiếp để duy trì cuộc sống.
Khoảng mù trong hệ thống tín dụng
Các công ty cho vay lập luận rằng sản phẩm của họ ít khắc nghiệt hơn các lựa chọn khác. Trễ tiền thuê nhà có thể dẫn đến phí phạt hoặc bị trục xuất. Dùng thẻ tín dụng cho chi tiêu hằng ngày có thể khiến người vay mắc kẹt trong vòng xoáy lãi kép nhiều năm. Affirm nói khoản vay tiền thuê nhà chỉ là dự án thử nghiệm, mỗi khách chỉ được vay một khoản tại một thời điểm và phải trả xong mới được vay tiếp.
Tuy nhiên, sự bùng nổ của cho vay trả sau cũng tạo ra khoảng mù lớn. Phần lớn các khoản vay này không được báo cáo cho các công ty xếp hạng tín dụng, khiến hàng trăm tỷ USD nợ tiêu dùng không xuất hiện đầy đủ trong các phân tích kinh tế truyền thống. FICO từng thông báo sẽ ra mắt hai thang điểm tín dụng mới có tính dữ liệu vay trả sau, nhưng việc triển khai vẫn phụ thuộc vào việc các bên cho vay gửi dữ liệu đủ lớn.
Flex, công ty thành lập năm 2019 tại New York, cho biết đã tài trợ gần 40 tỷ USD tiền thuê nhà cho 3 triệu người thuê. Khách hàng của công ty có điểm tín dụng trung vị dưới 600, thuộc nhóm bị xem là dưới chuẩn. Flex thu phí 6 USD/tháng, thêm 3% trên số tiền vay và phí xử lý. Công ty nói hệ thống này an toàn vì không có phí trễ hạn hay lãi kép, và khách không thể vay tiếp khi chưa trả xong tiền thuê.
Tuy nhiên, ngay cả các bên cho vay cũng thừa nhận tốc độ tăng trưởng phản ánh sức ép kinh tế ngày càng lớn với hộ gia đình. Ryan Metcalf – Phó chủ tịch phụ trách công chúng của Flex nói công ty không thể giải quyết thu nhập, giá thuê nhà hay khả năng chi trả. Điều họ có thể xử lý chỉ là vấn đề lệch thời điểm dòng tiền. Ông gọi đây là “giảm thiểu tác hại”.
shared via nytimes,
