Có nên đầu tư vào SpaceX?
19/06/26
 |
| Ảnh: Connor Robinson |
Cơn sốt sau ngày lên sàn
Chỉ sau bốn ngày giao dịch, cổ phiếu SpaceX tăng hơn 40%. Thứ Sáu vừa rồi, công ty vừa ra mắt thị trường chứng khoán, và cổ phiếu hiện được giao dịch trên 191 USD. Mức tăng ấy khiến nhiều nhà đầu tư đứng ngoài tự hỏi liệu họ có nên nhảy vào hay không.
SpaceX chỉ là một trong nhiều thương vụ IPO đình đám thị trường theo dõi trong năm nay. Phía trước còn có thể diễn ra các đợt chào bán cổ phiếu lần đầu của những startup trí tuệ nhân tạo như Anthropic và OpenAI. Cổ phiếu công nghệ và AI vẫn tăng mạnh trong thị trường vốn bị miêu tả quá nóng, bong bóng và bị thổi phồng. Không nhà đầu tư nào muốn bước vào bữa tiệc sắp tàn.
Các cố vấn tài chính thường nhắc nhở đầu tư vào cổ phiếu riêng lẻ luôn rủi ro, và cổ phiếu mới niêm yết còn rủi ro hơn. Dù có những thời điểm cổ phiếu đơn lẻ tăng rất mạnh, về dài hạn chúng hiếm khi vượt trội so với thị trường chung. Với SpaceX, nhiều chuyên gia còn thận trọng hơn.
Eryn Schultz, nhà hoạch định tài chính được chứng nhận và là nhà sáng lập Her Personal Finance tại Austin, Texas, nói: “Riêng IPO này, các nền tảng cơ bản dường như không tương xứng với giá trị thực của doanh nghiệp, và đó là nơi lợi suất dài hạn có thể bị tổn hại nặng nhất”.
Với những người khó cưỡng lại nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội, lời khuyên của các cố vấn là không nên dành quá 5–10% tổng tài sản đầu tư được vào một rổ cổ phiếu riêng lẻ. Nói cách khác, nếu muốn mua SpaceX, hãy để nó chỉ là phần nhỏ trong danh mục giảm thiểu thiệt hại nếu khoản đầu tư đi ngược kỳ vọng. Và không nhất thiết phải lao vào ngay.
AJ Ayers, giám đốc điều hành công ty dịch vụ tài chính Brooklyn Fi, nói: “Chúng ta vẫn còn nhiều thời gian, và SpaceX vẫn còn rất nhiều cam kết lớn phải thực hiện, nếu muốn cổ phiếu có thể đi theo cả hai hướng”.
Nhà đầu tư trẻ: thời gian dài không có nghĩa phải đặt cược lớn
Những người ở độ tuổi 20 thường có nhiều thời gian hơn để danh mục đầu tư phục hồi sau biến động. Nhưng điều đó không đồng nghĩa họ nên rót phần lớn tiền vào SpaceX, hay bất kỳ cổ phiếu đơn lẻ nào.
Với bà Schultz, ngay cả với nhà đầu tư trẻ, mua SpaceX giống “vé số” hơn là khoản đầu tư dài hạn. Bà nói: “Chúng ta biết SpaceX hiện chưa có lợi nhuận, đó là canh bạc lớn. Theo tôi, nếu bạn muốn dùng 5% hoặc ít hơn tổng tài sản đầu tư, không có nợ thẻ tín dụng, đã có quỹ khẩn cấp, tức làm những việc nhàm chán rồi muốn đánh cược, thì được.”
Điểm quan trọng khác là phải cảnh giác với lời khuyên tài chính trên mạng xã hội. Bà Schultz nói: “Rất nhiều người trên TikTok và Instagram nói về tài chính nhưng không có nhiều chứng chỉ chuyên môn”. Chính bà cũng là nhà sáng tạo nội dung trực tuyến, nên cảnh báo này không phải lời phủ nhận mạng xã hội, mà là lời nhắc về chất lượng nguồn tin.
Với nhà đầu tư Gen Z, kết luận khá rõ: nếu muốn mua, hãy coi đó là khoản đặt cược nhỏ, không phải trụ cột danh mục. Chỉ nên làm khi trả xong nợ lãi cao và có tiền dự phòng cho tình huống khẩn cấp.
Tuổi trung niên: đừng dùng tiền mục tiêu để đầu cơ
Ở giai đoạn giữa đời, các mục tiêu tài chính thường cụ thể và tốn kém hơn: đám cưới, mua nhà, sinh con, lập quỹ đại học cho con. Theo các cố vấn tài chính, những khoản tiền phục vụ mục tiêu như vậy cần sự kiên nhẫn và ổn định, không phải cú đánh nhanh vào cổ phiếu nóng.
Kelly Klingaman, nhà hoạch định tài chính được chứng nhận và là CEO công ty dịch vụ tài chính riêng, đưa ra lời khuyên mạnh mẽ không nên mua cổ phiếu như SpaceX chỉ để kiếm tiền nhanh.
Bà Klingaman nói: Một số người “có thể gặp may và trả xong chi phí đám cưới rất nhanh nhờ đầu cơ, nhưng lịch sử thường cho thấy điều ngược lại và tạo ra rất nhiều thất vọng.”
Bà Schultz đồng tình. Theo bà, tiền đặt cọc mua nhà và quỹ đại học nên nằm trong những kênh “khá nhàm chán”. Bà ví chiến lược phù hợp hơn là “đánh nhiều cú đơn” thay vì cố “đánh cú home run”. Nói cách khác, khi mục tiêu có thời hạn rõ ràng và không thể trì hoãn, nhiệm vụ chính là bảo toàn khả năng chi trả, không phải tìm khoản sinh lời ngoạn mục.
Gần nghỉ hưu: rủi ro có thể trở thành thảm họa
Càng gần nghỉ hưu, hoặc đã nghỉ hưu, nhà đầu tư càng phải cẩn trọng với cổ phiếu đơn lẻ. Lý do rất đơn giản: thời gian sửa sai ngắn hơn, còn hậu quả của thua lỗ lớn hơn.
Bà Ayers nói: “Nếu bạn 75 tuổi, có 1 triệu USD cần dùng cho cả bạn và vợ/chồng trong phần đời còn lại, rồi đặt 50% tài sản ròng vào SpaceX hoặc cổ phiếu đơn lẻ, điều đó có thể rất tai hại”.
Nếu khoản đầu tư xấu đi, hệ quả không chỉ nằm ở con số trên tài khoản giảm. Theo bà, điều đó có thể khiến một người không vào được viện dưỡng lão tốt, phải dựa vào Medicaid để chi trả chăm sóc dài hạn, hoặc làm giảm khả năng tiếp cận điều trị ung thư phù hợp.
Tuy nhiên, không phải tất cả người nghỉ hưu đều có mức chịu rủi ro giống nhau. Nếu chi phí sinh hoạt thấp, An sinh xã hội đủ trang trải phần lớn nhu cầu, nhà trả hết nợ, và mục tiêu đầu tư chủ yếu để lại cho cháu, nhà đầu tư có thể chấp nhận thêm rủi ro. Như bà Schultz nói, trong trường hợp đó, họ không đầu tư bằng số tiền cần để sống, mà bằng phần tài sản dành cho thế hệ sau.
Thông điệp vì thế không phải là người nghỉ hưu không bao giờ được mua cổ phiếu rủi ro. Vấn đề là không được đánh cược bằng tiền cần thiết duy trì cuộc sống.
Có thể bạn đã sở hữu SpaceX nhưng không biết
Ngay cả khi không mua một phiếu SpaceX, nhiều nhà đầu tư vẫn có thể gián tiếp sở hữu thông qua quỹ chỉ số. Một số chỉ số theo dõi thị trường, như Nasdaq-100, điều chỉnh quy tắc cho phép các công ty được đưa vào nhanh hơn trước.
Tuy nhiên, vì các chỉ số này theo dõi thị trường rộng hơn, SpaceX nhiều khả năng chỉ chiếm phần nhỏ trong khoản đầu tư đó. Với những người muốn tiếp xúc với ngành AI thông qua SpaceX, bà Klingaman lưu ý nếu họ đã đầu tư vào các chỉ số thị trường rộng, họ thực ra có mức tiếp xúc đáng kể với xu hướng này. Khoảng 1/3 S&P 500 hiện gồm các công ty công nghệ lớn như Nvidia và Apple, những doanh nghiệp đang phát triển sản phẩm liên quan đến AI.
Với câu hỏi khi nào nên mua SpaceX, bà Klingaman nhận định theo dõi cách các chỉ số lớn hành xử là nguyên tắc hữu ích. S&P 500, dù chịu áp lực phải thay đổi quy tắc về thời điểm đưa công ty mới vào rổ chỉ số, sẽ chưa thêm SpaceX cho đến khi công ty chứng minh được khả năng có lợi nhuận theo các chuẩn mực kế toán được thống nhất.
Bài học chính không nằm ở việc SpaceX có phải công ty hấp dẫn hay không. Vấn đề nằm ở giá, thời điểm và tỷ trọng. Một công ty nổi tiếng vẫn có thể là khoản đầu tư rủi ro nếu mức định giá phản ánh quá nhiều kỳ vọng. Với nhà đầu tư cá nhân, câu hỏi nên đặt ra không phải “SpaceX có thay đổi thế giới không?”, mà là “nếu cổ phiếu này giảm mạnh, kế hoạch tài chính có còn đứng vững không?”.
shared via nytimes,
