Shein hụt hơi trong kỷ nguyên AI
03/09/26
 |
| Khu vực trưng bày của Shein tại cửa hàng bách hóa ở Angers, miền tây nước Pháp. Ảnh: Loic Venance |
Từ biểu tượng thời trang nhanh đến cổ phiếu kém hấp dẫn
Vài năm trước, khi Shein xuất hiện trước thế giới ở đỉnh cao tăng trưởng, công ty tự giới thiệu như biểu tượng mới của ngành thời trang: nhanh, rẻ, dựa trên công nghệ và có thể tung ra tới 4.700 mẫu mới/ngày. Mô hình ấy từng khiến giới đầu tư tin rằng Shein đã tái phát minh thời trang cho thời đại số.
Giờ đây, chính mô hình ấy lại bắt đầu giống tàn dư của quá khứ.
Trong các xưởng may nhỏ ở Quảng Đông, trung tâm sản xuất Đông Nam Trung Quốc, xương sống vận hành của Shein không phải robot hình người, máy tính lượng tử hay công nghệ tối tân. Hàng chục công nhân làm việc 10–14h/ca, theo cách khiến nhiều người liên tưởng đến Trung Quốc của thời trước.
Nirgunan Tiruchelvam – phụ trách mảng tiêu dùng và internet tại Aletheia Capital gọi Shein là đại diện của “công nghệ cũ”, trái ngược với làn sóng công nghệ mới. Theo ông, nếu niêm yết vào năm 2021, Shein có thể hấp dẫn hơn nhiều. Tuy nhiên, thị trường đã rời xa thời của các đợt IPO thương mại điện tử đình đám.
Màn chào sàn lạnh nhạt
Hôm thứ Ba, nhà đầu tư dường như đồng tình với nhận định ấy. Cổ phiếu Shein có lúc giảm 10% trong phiên chào sàn tại Hồng Kông, trước khi hồi lại gần giá phát hành. Đây là màn ra mắt khiêm tốn với công ty từng được định giá 100 tỷ USD, nay chỉ còn khoảng 1/4 con số đó.
Đợt niêm yết diễn ra sau làn sóng các công ty trí tuệ nhân tạo Trung Quốc lên sàn tại Hồng Kông và Thượng Hải. Những cái tên như Unitree Robotics và CXMT tăng mạnh sau IPO, phù hợp với khẩu hiệu “lực lượng sản xuất chất lượng mới” mà Bắc Kinh dùng để thúc đẩy tăng trưởng dựa trên sản xuất giá trị cao và đổi mới công nghệ.
Trong bối cảnh ấy, Shein trông kém thời thượng hơn. Weiheng Chen – luật sư tại Wilson Sonsini ở Hồng Kông cho biết các nhà đầu tư tổ chức được chào mua cổ phiếu Shein trước khi niêm yết chỉ đăng ký hơn 20% lượng chào bán, thấp hơn nhiều mức khoảng 50% thường thấy ở các thương vụ được săn đón. Ông nhận xét rất thẳng thắn: Shein là công ty thời trang, nhưng không còn “hợp mốt” với nhà đầu tư hôm nay.
Thuế quan làm lung lay mô hình giá rẻ
Mối lo lớn nhất là tính bền vững của mô hình kinh doanh. Shein từng hưởng lợi lớn từ các quy định miễn thuế với hàng hóa giá rẻ vào Mỹ và châu Âu. Những lô hàng nhỏ, giá thấp giúp công ty bán trực tiếp cho người tiêu dùng với chi phí rất thấp.
Tuy nhiên, Mỹ và châu Âu đã chấm dứt các ưu đãi này. Từ tháng 5/2025, khi chi phí nhập khẩu tăng, Shein phải tăng giá tại Mỹ. Điều này làm suy yếu lợi thế cốt lõi của công ty: thời trang cực rẻ, giao nhanh, thay mẫu liên tục.
Dữ liệu của Consumer Edge cho thấy Shein tiếp tục mất thị phần tại Mỹ, đặc biệt trong nhóm 18–34 tuổi, nhóm khách hàng từng tạo nên cú bùng nổ của công ty trong đại dịch. Tại Anh, tốc độ tăng thị phần cũng chậm lại dù chính sách chưa thay đổi. Ở châu Âu, nơi các bưu kiện vào khối chịu phí 3 euro, thị phần của Shein tiếp tục trượt, rõ nhất ở Pháp và Tây Ban Nha.
Cái giá sau tốc độ
Năm 2012, Shein được thành lập bởi Sky Xu Yangtian – chuyên gia công cụ tìm kiếm người Trung Quốc cùng ba cộng sự cũ. Công ty rút ngắn chu kỳ thời trang từ nhiều tháng xuống vài ngày, dùng thuật toán để theo dõi xu hướng và đặt lô hàng thử nghiệm chỉ vài trăm sản phẩm trước khi mở rộng.
Phía sau tốc độ ấy là điều kiện lao động gây tranh cãi. Theo báo cáo sắp công bố của China Labor Watch, nhiều công nhân tại nhà cung cấp của Shein phải làm 20 ngày liên tiếp hoặc hơn mà không có ngày nghỉ, chỉ được nghỉ 10 phút và bị nhắc nhở nếu may quá chậm. Tiền công được tính theo sản phẩm, từ 7–28 xu/món. Thu nhập trung bình khoảng 850–1.130 USD/tháng, nhưng chỉ đạt được nếu làm cả cuối tuần và không nghỉ ngày nào.
China Labor Watch cho rằng với Shein, làm 100h/tuần là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Điều này trái với chính sách chính thức của Shein, vốn quy định người lao động không làm quá 60 giờ/tuần, kể cả làm thêm. Shein bác bỏ các miêu tả này và nói số liệu tiền công trong báo cáo không chính xác.
Khi câu chuyện tăng trưởng không còn đủ
Shein còn bị chỉ trích vì sao chép thiết kế. Từ năm 2021, công ty bị nêu tên trong 58 vụ kiện tại Mỹ liên quan đến vi phạm nhãn hiệu và gian lận có tổ chức. Shein nói việc bị kiện không đồng nghĩa cáo buộc là đúng, đồng thời khẳng định đang tăng cường bảo vệ sở hữu trí tuệ.
Tất cả khiến câu chuyện mà Shein từng bán cho nhà đầu tư trở nên kém thuyết phục. Công ty từng là hiện thân của thương mại điện tử thời đại dịch: tăng trưởng nhanh, dữ liệu lớn, hàng rẻ, đổi mẫu liên tục. Tuy nhiên, thị trường vốn hôm nay muốn AI, robot, bán dẫn và công nghệ giá trị cao.
Winston Ma – cựu CEO China Investment Corporation so sánh Shein với Zoom. Từng là khái niệm cực kỳ hấp dẫn trong đại dịch, rồi mất ánh hào quang khi thế giới chuyển sang chu kỳ mới.
Với Shein, vấn đề không chỉ là giá cổ phiếu ngày chào sàn. Đây là câu hỏi lớn hơn. Mô hình từng được xem là tương lai của thời trang có còn đủ sức tăng trưởng khi thuế quan tăng, thị phần giảm, áp lực lao động lớn hơn và nhà đầu tư đã chuyển sự chú ý sang kỷ nguyên AI.
shared via nytimes,
