Khi giáo dục mầm non vận hành như startup
22/09/26
 |
| Ảnh: Miriam Martincic |
Giấc mơ Montessori trị giá hàng trăm triệu USD
Mười năm trước, Ray Girn đặt ra tham vọng lớn đưa giáo dục Montessori chất lượng cao đến với thật nhiều trẻ nhỏ bằng chuỗi trường mầm non vì lợi nhuận, tăng trưởng nhanh như startup công nghệ. Ông nói muốn làm với trường mầm non, điều mà ứng dụng gọi xe hay Airbnb từng làm với ngành của họ. Với câu chuyện ấy, công ty Higher Ground Education huy động được 335 triệu USD từ các nhà đầu tư, gồm cả quỹ đầu tư mạo hiểm và vốn cổ phần tư nhân.
Trong một thời gian, chuỗi Guidepost Montessori trông giống câu chuyện thành công. Hệ thống có 150 cơ sở, phục vụ hàng chục nghìn trẻ. Tuy nhiên, phía sau tốc độ mở rộng ấy là khoản lỗ khổng lồ 440 triệu USD. Tháng 6/2025, Higher Ground nộp đơn phá sản và đóng cửa khoảng 60 trường.
Với nhiều gia đình, cú sụp đổ đến gần như không báo trước. Có phụ huynh nhận email vào chiều Chủ nhật thông báo trường không còn tồn tại. Có người đưa con 5 tháng tuổi đi học buổi sáng và phát hiện trường đã đóng. Có phụ huynh ở California biết rằng trường Montessori đã bị bán, chương trình học sẽ được thay bằng mô hình sử dụng trí tuệ nhân tạo.
Khi trường học được mở như chi nhánh công nghệ
Girn không xuất thân từ giáo dục mầm non theo nghĩa truyền thống. Ông từng học tâm lý học và triết học tại Đại học Toronto, làm việc tại LePort Montessori ở California. Dù không có đào tạo chính quy về giáo dục, ông nhanh chóng tin vào phương pháp Montessori, vốn khuyến khích trẻ tự dẫn dắt quá trình học, giáo viên đóng vai trò hướng dẫn.
Năm 2016, sau khi rời LePort, Girn cùng vợ là Rebecca Girn lập Higher Ground và mở các trường Guidepost đầu tiên. Mô hình này đánh đúng nhu cầu của các gia đình thu nhập cao: trường mầm non có vẻ nghiêm túc về giáo dục, nhưng vẫn có giờ hoạt động thuận tiện như dịch vụ trông trẻ thương mại. Ở những khu vực giàu có như Brooklyn Heights hay Walnut Creek, phụ huynh sẵn sàng trả mức học phí tương đương khoản trả góp chiếc xe nhỏ.
Các trường đầu tiên được miêu tả là chỉn chu. Phòng học tường trắng, đồ gỗ nhỏ xinh, giáo viên nói về sự tò mò trí tuệ và quyền tự chủ của trẻ. Tuy nhiên, dấu hiệu quá tải xuất hiện sớm. Từ năm 2019, công ty mở rộng ra Hồng Kông và Trung Quốc đại lục, trong khi một số giáo viên kể rằng họ không được chuẩn bị để chăm sóc những trẻ không nói tiếng Anh.
Bài toán chi phí của chăm sóc trẻ nhỏ
Vận hành trường mầm non rất tốn kém. Cơ sở phải thuê và cải tạo, lớp học cần vật liệu chuyên biệt, giáo viên và quản lý phải được tuyển. Với trẻ nhỏ, luật ở nhiều bang yêu cầu tỷ lệ giáo viên trên trẻ rất chặt: một người chăm sóc chỉ được phụ trách vài trẻ dưới 2 tuổi, hoặc khoảng 8–10 trẻ mẫu giáo.
Guidepost tìm cách giảm áp lực lao động bằng chương trình đào tạo Montessori riêng, gọi là Prepared Montessorian Institute. Nhờ đó, công ty có thể tuyển giáo viên thông thường rồi đào tạo trong quá trình làm việc, chủ yếu qua bài học trực tuyến. Vấn đề là nhiều giáo viên nói họ quá bận trong lớp để hoàn thành chương trình.
Một số phụ huynh chọn Guidepost vì thương hiệu Montessori, nhưng không biết rằng con mình có thể được dạy bởi người mới vào nghề. Một cựu giáo viên kể ông được đưa vào lớp ngay ngày đầu tiên dù chưa có kinh nghiệm chăm sóc trẻ nhỏ.
Mô hình tăng trưởng dựa vào tiền ứng trước
Điểm rủi ro lớn nằm ở tài chính. Khi mở trường mới, Higher Ground thường yêu cầu chủ nhà ứng trước hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu USD để cải tạo mặt bằng và hỗ trợ giai đoạn đầu, khi trường chưa đủ học sinh để có lãi. Về lý thuyết, khoản tiền này sẽ được bù lại bằng tiền thuê cao hơn trong những năm sau.
Mô hình chỉ hoạt động nếu trường tiến nhanh đến mức tuyển sinh đầy đủ. Đại dịch phá vỡ giả định ấy. Cuối năm 2020, nhiều trường chỉ lấp đầy một phần, công ty lỗ 55 triệu USD. Girn có thể thu hẹp để giữ các điểm mạnh nhất. Nhưng ông chọn mở thêm trường, tiếp tục dùng tiền từ chủ nhà và nhà đầu tư để duy trì tăng trưởng.
Đến năm 2023, Higher Ground đã mở thêm hàng chục cơ sở, được Blackstone định giá 1 tỷ USD, nhưng khoản lỗ phình lên 364,8 triệu USD. Khi thị trường lao động sau đại dịch khiến giáo viên đòi lương cao hơn, áp lực cắt chi phí càng lớn. Nhiều nhân viên tại nhiều bang nói các trường thường thiếu giáo viên, gộp lớp, bỏ bữa nghỉ trưa, thậm chí có những cáo buộc về bỏ bê và xử lý không đúng với trẻ.
Khi thất bại kinh doanh rơi xuống trẻ em
Năm 2024, các điều khoản thuê ưu đãi kết thúc. Higher Ground ngừng trả tiền thuê toàn hệ thống. Chủ nhà kiện, một số nơi khóa cửa, nhiều lãnh đạo rời công ty. Tháng 2/2025, hai vợ chồng Girn từ chức. Tháng 6, công ty phá sản, nợ thêm 611 triệu USD tiền thuê chưa trả.
Hơn 80 trường Guidepost được bán cho pháp nhân mới là Guidepost Global Education. Khoảng 60 trường khác đóng cửa. Một số phụ huynh phải chạy tìm chỗ trông trẻ trong tuyệt vọng. Những trường còn lại cũng không hoàn toàn ổn định. Một phần chương trình tiểu học được chuyển sang mô hình Alpha School, nơi trẻ chủ yếu học với trí tuệ nhân tạo. Có phụ huynh từ chối trả 50.000 USD/năm để con học qua máy tính.
Girn vẫn cho rằng ông đã cố làm việc rất khó là giải quyết nhu cầu chăm sóc trẻ mà cả nhà nước lẫn thị trường đều chưa đáp ứng. Tuy nhiên, câu chuyện Guidepost cho thấy rủi ro khi giáo dục mầm non, lĩnh vực phụ thuộc vào sự ổn định, chăm sóc và niềm tin, bị vận hành theo logic tăng trưởng của startup. Khi mô hình tài chính đổ vỡ, người chịu hậu quả không phải nhà đầu tư trước tiên. Đó là trẻ nhỏ, phụ huynh và giáo viên.
shared via nytimes,
