Cuộc chiến thuế mới của ngành đầu tư tư nhân Mỹ
22/05/26
 |
| Cuộc tranh luận về việc bịt lỗ hổng thuế với lợi nhuận từ đầu tư vừa có bước ngoặt mới. Ảnh: Stefani Reynolds |
Trong nhiều năm, tranh cãi quanh “carried interest” (lợi ích được chia sẻ) tại Mỹ gần như đi theo kịch bản quen thuộc. Phe chỉ trích gọi đây là lỗ hổng thuế bất công, cho phép các nhà quản lý quỹ đầu tư tư nhân, quỹ đầu tư mạo hiểm và nhiều loại quỹ khác nộp thuế ở mức thấp hơn so với thu nhập thông thường. Ngành đầu tư tư nhân phản bác rằng cơ chế này là phần thưởng cần thiết để khuyến khích đầu tư dài hạn, chấp nhận rủi ro và tạo việc làm. Nhưng cuộc tranh luận hiện nay đang nóng lên theo chiều hướng mới. Đây là bài toán ngân sách liên bang có thể thu thêm bao nhiêu nếu lỗ hổng này bị đóng lại.
Báo cáo mới từ Budget Lab thuộc Đại học Yale đã làm thay đổi cục diện. Nhóm nghiên cứu ước tính việc đóng lỗ hổng carried interest có thể mang lại khoảng 87,7 tỷ USD doanh thu thuế trong 10 năm. Con số này cao hơn đáng kể so với các dự báo trước đây của những cơ quan chấm điểm ngân sách phi đảng phái tại Quốc hội Mỹ. Với Washington, nơi từng nhiều lần tranh cãi về thuế người giàu, thâm hụt ngân sách và chi tiêu công, khoản thu gần 90 tỷ USD trong một thập niên là đủ lớn để khiến phố Wall phải chú ý.
Vì sao carried interest gây tranh cãi?
Carried interest là phần lợi nhuận các nhà quản lý quỹ nhận được khi khoản đầu tư của quỹ sinh lời. Về bản chất, đây là khoản thù lao gắn với hiệu suất đầu tư. Tuy nhiên, trong hệ thống thuế Mỹ, phần thu nhập này thường được đánh thuế như lãi vốn, với mức thuế thấp hơn thu nhập thông thường. Chính điểm này khiến giới phê bình coi carried interest là đặc quyền của ngành tài chính.
Nếu người lao động nhận lương, thu nhập ấy có thể chịu thuế suất thông thường lên tới 37%. Nhưng nếu nhà quản lý quỹ nhận phần lợi nhuận từ thương vụ đầu tư, khoản đó có thể được đánh thuế theo diện lãi vốn, thường thấp hơn nhiều. Phe chỉ trích cho rằng đây là cách “ngụy trang” thu nhập lao động thành thu nhập đầu tư, giúp những người rất giàu nộp thuế ít hơn so với bản chất thu nhập.
Ngành đầu tư tư nhân nhìn nhận vấn đề hoàn toàn khác. Theo họ, carried interest gắn với rủi ro dài hạn. Nhà quản lý quỹ chỉ được hưởng phần này khi khoản đầu tư tạo lợi nhuận, việc đánh thuế như lãi vốn là hợp lý. Các tập đoàn đầu tư tư nhân và quỹ mạo hiểm lập luận rằng nếu thuế tăng mạnh, động lực lập quỹ, rót vốn và hỗ trợ doanh nghiệp tăng trưởng sẽ suy yếu.
Báo cáo của Yale làm thay đổi phép tính
Điểm mới trong báo cáo của Budget Lab nằm ở phương pháp tính. Nhóm nghiên cứu cho rằng các ước tính trước đây đã đánh giá thấp số thu tiềm năng vì không phân biệt rõ các loại thu nhập khác nhau trong mô hình cấu trúc hợp danh phổ biến của các quỹ đầu tư.
Thay vì chỉ nhìn tổng thể lãi vốn, nhóm của Yale sử dụng nghiên cứu học thuật phân tích dữ liệu từ mẫu khai thuế Schedule K-1. Đây là biểu mẫu giúp xác định thu nhập, lỗ và phân bổ lợi nhuận của các đối tác. Nhờ dữ liệu này, nhóm nghiên cứu có thể tách riêng khoản phân bổ theo hiệu suất dành cho các nhà quản lý quỹ khỏi khoản phân phối cho các nhà đầu tư góp vốn.
Kết quả cho thấy lượng lớn thu nhập thông thường đang được khoác áo lãi vốn và nhờ đó chịu thuế thấp hơn. Nếu phần này bị đánh thuế như thu nhập thông thường, ngân sách liên bang có thể thu thêm nhiều hơn đáng kể so với các tính toán trước.
Ngành đầu tư tư nhân phản công
Phản ứng từ ngành đầu tư tư nhân đến rất nhanh. Private Investment Works, nhóm vận động cho ngành, gọi ước tính của Yale là tuyên bố “giật gân” và “sai”. Lập luận chính của nhóm này là báo cáo đã không tính đầy đủ phản ứng hành vi của các nhà quản lý quỹ nếu thuế tăng.
Theo Private Investment Works, nếu thuế với carried interest tăng lên mức thu nhập thông thường hiện tại, tức khoảng 37% hoặc cao hơn, các nhà quản lý quỹ có thể lập ít quỹ hơn, chuyển hoạt động ra nước ngoài hoặc tái cấu trúc thu nhập theo cách khác. Khi đó, khoản thu thuế dự kiến có thể trở thành “ảo ảnh ngân sách”. Thuế suất cao hơn nhưng cơ sở thu hẹp, khiến tổng số thu không tăng như kỳ vọng.
Nhóm này cũng viện dẫn nghiên cứu cho rằng việc chấm dứt lỗ hổng carried interest thậm chí có thể làm giảm thu ngân sách liên bang. Tuy nhiên, quan điểm này đi ngược với phân tích của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ và nhiều nhà kinh tế dòng chính, vốn cho rằng đóng lỗ hổng này sẽ làm tăng thu ngân sách.
Quyền lực vận động của phố Wall
Tranh cãi hiện nay không phải lần đầu Washington tìm cách xử lý carried interest. Năm 2022, lần gần nhất vấn đề bùng lên là trong giai đoạn đàm phán cuối cùng về Đạo luật Giảm lạm phát. Đảng Dân chủ từng đưa điều khoản đóng lỗ hổng này vào dự luật, nhưng cuối cùng phải loại bỏ vào phút chót để có được sự ủng hộ của Thượng nghị sĩ Kyrsten Sinema, khi đó còn là thành viên Đảng Dân chủ đại diện bang Arizona. Ngành đầu tư tư nhân đã vận động mạnh với bà.
Sự kiện này củng cố nhận thức rằng private equity có ảnh hưởng rất lớn tại Washington. Dù carried interest thường bị xem là biểu tượng của bất bình đẳng thuế, mọi nỗ lực cải cách đều va vào bức tường vận động hành lang dày đặc. Các quỹ đầu tư tư nhân có mạng lưới chính trị sâu rộng và khả năng lập luận rằng họ đóng vai trò quan trọng trong đầu tư, tăng trưởng và việc làm.
Tuy nhiên, vấn đề đang trở lại. Tháng trước, nhóm thượng nghị sĩ, trong đó có Ron Wyden của bang Oregon, giới thiệu dự luật nhằm tăng thuế với carried interest. Báo cáo của Yale có thể cung cấp thêm đạn dược chính trị cho phe muốn cải cách vì nó biến câu chuyện từ “đóng lỗ hổng bất công” thành “thu về hàng chục tỷ USD cho ngân sách”.
Phép thử về công bằng thuế
Cuộc chiến mới quanh carried interest diễn ra trong bối cảnh Mỹ tiếp tục tranh luận về người giàu, thâm hụt ngân sách, lãi suất và vai trò của nhà nước. Với phe cải cách, đánh thuế carried interest như thu nhập thông thường là bước nhỏ nhưng biểu tượng lớn, những người quản lý tài sản cho giới giàu không nên được hưởng mức thuế ưu đãi hơn người lao động nhận lương.
Với ngành đầu tư tư nhân, đây là cuộc chiến bảo vệ mô hình kinh doanh và lợi ích thuế đã tồn tại nhiều thập niên. Họ sẽ tiếp tục lập luận rằng tăng thuế có thể bóp nghẹt đầu tư, làm giảm tăng trưởng và cuối cùng gây hại cho chính ngân sách.
Điểm khác lần này là phép tính đã thay đổi. Nếu ước tính của Yale được chấp nhận rộng rãi, áp lực chính trị sẽ lớn hơn nhiều. 87,7 tỷ USD trong 10 năm không đủ giải quyết thâm hụt của Mỹ, nhưng đủ để biến carried interest thành một trong những biểu tượng rõ nhất của câu hỏi lớn hơn. Hệ thống thuế Mỹ đang thưởng cho đầu tư dài hạn, hay đang bảo vệ đặc quyền của tầng lớp tài chính giàu có nhất?
shared via nytimes,
