Những sự kiện vũ trụ đáng chờ đợi trong năm 2026
26/02/26
 |
| Hình ảnh minh họa do nghệ sĩ vẽ về tàu vũ trụ Blue Moon MK1 của Blue Origin trên bề mặt Mặt Trăng. Ảnh: Blue Origin |
Không gian luôn đòi hỏi sự kiên nhẫn. Vũ trụ không vận hành theo nhịp độ của con người; mọi sự kiện đều tuân theo những quy luật khắt khe của vật lý và kỹ thuật. Chúng xảy ra khi mọi điều kiện đã sẵn sàng, không sớm hơn.
Trong lĩnh vực du hành không gian, việc trì hoãn gần như là điều quen thuộc. Nhiều sứ mệnh được công bố, hoãn lại rồi lại xuất hiện trong lịch trình. Tuy nhiên, năm 2026 có thể là thời điểm mà sự chờ đợi ấy được đền đáp – từ hành trình quay lại Mặt Trăng đến cuộc đua đổ bộ mới, từ kính viễn vọng thế hệ tiếp theo đến nhật thực toàn phần đáng để xách vali lên đường.
Artemis II: Con người trở lại quỹ đạo Mặt Trăng
Hơn 50 năm đã trôi qua kể từ khi con người rời quỹ đạo Trái Đất thấp để bay quanh Mặt Trăng. Trong khoảng thời gian đó, các cơ quan vũ trụ xây dựng tàu con thoi và trạm vũ trụ, nhưng phi hành gia vẫn chỉ hoạt động trong “vòng tay gần” của Trái Đất.
Đầu năm 2026, NASA cùng Cơ quan Vũ trụ Canada sẽ đưa bốn phi hành gia – Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen – bay quanh Mặt Trăng rồi quay trở lại. Glover sẽ là người da màu đầu tiên thực hiện hành trình này, Koch là người phụ nữ đầu tiên và Hansen là người Canada, cũng như người không phải công dân Mỹ đầu tiên, bay quanh Mặt Trăng.
Chuyến bay dự kiến kéo dài 10 ngày, tương tự Apollo 8 năm 1968. Nếu Orion cất cánh thành công từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy và hạ cánh xuống Thái Bình Dương, nó sẽ chứng minh tính an toàn của phương tiện then chốt trong hạ tầng Mặt Trăng của NASA.
Việc đưa con người đáp xuống bề mặt Mặt Trăng lại là câu chuyện phức tạp hơn.
Cuộc đua mới lên Mặt Trăng
Trung Quốc đặt mục tiêu đưa phi hành gia lên Mặt Trăng trước năm 2030. Tháng 8/2025, nước này thử nghiệm trên mặt đất tàu đổ bộ Lanyue, chuẩn bị cho sứ mệnh tương tự Apollo.
Trong khi đó, NASA đang theo đuổi Artemis III, phụ thuộc vào Starship – tàu vũ trụ khổng lồ của SpaceX – để đưa hai phi hành gia xuống cực nam Mặt Trăng. Cuối năm 2024, NASA cho biết mục tiêu là giữa năm 2027, song những khó khăn trong các chuyến thử nghiệm Starship khiến mốc thời gian này bị nghi ngờ. Một sắc lệnh cuối năm 2025 đặt mục tiêu mới là năm 2028.
Hai sự kiện trong năm 2026 sẽ định hình cục diện cuộc đua này. Thứ nhất, SpaceX dự kiến thử nghiệm phiên bản Starship mới. Nếu các chuyến bay đạt thành công và phương tiện có thể tái phóng sau khi hoàn thành quỹ đạo, kế hoạch có thể trở lại đúng hướng.
Thứ hai, Blue Origin của Jeff Bezos dự kiến thực hiện hạ cánh robot lên Mặt Trăng bằng tàu Blue Moon. Nếu thành công, NASA có thể cân nhắc nghiêm túc phương án đổ bộ thay thế đơn giản hơn, có khả năng sẵn sàng sớm hơn Starship.
Nhật thực toàn phần tháng 8
Ngày 12/8/2026, Mặt Trăng sẽ che khuất Mặt Trời, tạo nên nhật thực toàn phần. Bóng tối sẽ bắt đầu từ miền bắc nước Nga, quét qua Bắc Băng Dương, Greenland, Iceland, Đại Tây Dương, miền bắc Tây Ban Nha và kết thúc tại Địa Trung Hải.
Những khu vực nằm trong dải toàn phần có thể chiêm ngưỡng vành nhật hoa trong tối đa 2 phút 18 giây. Iceland và Tây Ban Nha được dự báo sẽ đón làn sóng du khách quốc tế.
Đài thiên văn Rubin: Bản đồ bầu trời trong 10 năm
Đài thiên văn Vera C. Rubin tại Chile đã ghi nhận “ánh sáng đầu tiên” năm 2025 và sẽ chính thức khởi động khảo sát không gian – thời gian đầu năm 2026.
Trong 10 năm, Rubin sẽ chụp gần 1.000 bức ảnh bầu trời phía nam mỗi đêm bằng camera kỹ thuật số lớn nhất từng chế tạo. Dữ liệu thu thập sẽ giúp theo dõi sự tiến hóa của lỗ đen, tiểu hành tinh, đồng thời làm sáng tỏ bản chất của năng lượng tối và vật chất tối.
Ngay từ giai đoạn đầu, Rubin đã phát hiện hơn 2.000 tiểu hành tinh và sao chổi liên sao 3I/ATLAS.
Kính viễn vọng Roman và “đôi mắt hồng ngoại”
NASA đang chuẩn bị đưa Kính viễn vọng Roman tới Trung tâm Kennedy vào mùa hè năm 2026 và có thể phóng vào cuối năm nay.
Roman sẽ sử dụng quan sát hồng ngoại để lập bản đồ hàng tỷ thiên hà, cung cấp dữ liệu quan trọng về năng lượng tối. Kính cũng giúp tìm kiếm các hành tinh ngoài hệ Mặt Trời, kể cả những hành tinh “lang thang” không quay quanh ngôi sao nào.
Nhật Bản và hành trình tới sao Hỏa
Mỹ và Trung Quốc dự định thu thập mẫu vật từ sao Hỏa, nhưng Nhật Bản có thể đi trước một bước theo cách riêng.
Sứ mệnh Martian Moons Exploration (MMX) sẽ nghiên cứu hai mặt trăng của sao Hỏa là Phobos và Deimos. Giả thuyết về nguồn gốc của chúng vẫn gây tranh cãi: là mảnh vỡ từ sao Hỏa hay tiểu hành tinh bị bắt giữ.
MMX dự kiến tiếp cận, hạ cánh ngắn trên Phobos và mang mẫu vật về Trái Đất. Nhật Bản từng thành công với Hayabusa và Hayabusa2. Tuy nhiên, sự cố gần đây của tên lửa H3 có thể ảnh hưởng đến lịch phóng cuối năm 2026.
Sau nhiều năm chờ đợi và trì hoãn, năm 2026 có thể đánh dấu bước ngoặt mới trong thăm dò không gian – từ Mặt Trăng, sao Hỏa đến tận những thiên hà xa xôi.
shared via nytimes,
