Đài Loan trước nỗi lo thâm nhập qua các cô dâu đến từ Trung Quốc
01/06/26
 |
| Ngôi làng gần Đài Bắc. Các quan chức Đài Loan đang đối mặt với điều mà họ cho là sự thâm nhập ngày càng tăng của Trung Quốc vào chính trị, truyền thông và internet của hòn đảo. Ảnh: Lam Yik Fei |
Trong số hàng trăm nghìn phụ nữ Trung Quốc sang Đài Loan sau khi kết hôn với đàn ông trên đảo, Hsu Chun-ying là gương mặt đặc biệt. Bà tổ chức các nhóm người nhập cư đến từ Trung Quốc, giao thiệp với nhiều chính trị gia Đài Loan và từng tiến gần tới khả năng trở thành ứng viên nghị viện. Nhưng hiện nay, Hsu đang ở trong tù, đối mặt cáo buộc được Đảng Cộng sản Trung Quốc tuyển mộ để bí mật thâm nhập và gây ảnh hưởng tại Đài Loan.
Các công tố viên cáo buộc Hsu nhận chỉ đạo từ quan chức Trung Quốc nhằm can thiệp vào bầu cử lập pháp và thị trưởng Đài Loan, đồng thời giúp một quan chức Trung Quốc bí mật nhập cảnh vào đảo dưới vỏ bọc chuyến công tác kinh doanh. Vụ án này trở thành tâm điểm trong cuộc tranh luận an ninh gai góc. Đài Loan phải chống lại nguy cơ Trung Quốc thâm nhập chính trị, truyền thông và không gian mạng như thế nào mà không biến toàn bộ người nhập cư từ Trung Quốc thành đối tượng bị nghi ngờ?
Với các cơ quan chính phủ Đài Loan, những phụ nữ sinh ra tại Trung Quốc, thường được gọi là “phối ngẫu đại lục”, là nhóm cần chú ý vì nhiều người vẫn còn thân nhân hoặc tài sản ở Trung Quốc. Bắc Kinh có thể khai thác các mối ràng buộc này bằng cách đe dọa gia đình họ hoặc hứa hẹn lợi ích tài chính để đổi lấy sự hợp tác. Nhưng chính quyền Đài Loan cũng thừa nhận không thể kỳ thị cả cộng đồng chỉ vì một số vụ việc.
Hiện Đài Loan có khoảng 261.000 người nhập cư từ Trung Quốc, phần lớn là phụ nữ. Nhiều người nói bầu không khí nghi ngờ khiến họ bị đối xử bất công. Sammi Yang, người phụ nữ gốc Trung Quốc đã nhập quốc tịch Đài Loan và làm việc hỗ trợ người nhập cư, cho rằng việc gắn cả cộng đồng này với nhãn “đồng minh của Đảng Cộng sản” là bất công lớn.
Từ lo ngại an ninh đến Luật Chống thâm nhập
Năm 2020, Đài Loan ban hành Luật Chống thâm nhập nhằm ngăn chặn các thế lực bên ngoài can thiệp vào chính trị. Từ đó đến nay, các công tố viên đã cáo buộc gần 80 người vi phạm luật này. Phần lớn là chính trị gia, nhà báo và doanh nhân sinh ra tại Đài Loan. Một số ít là phụ nữ nhập cư từ Trung Quốc, trong đó có Hsu Chun-ying.
Năm ngoái, Hsu bị bắt và có thể đối mặt mức án tối đa 5 năm tù với cáo buộc thâm nhập. Bà bị cho là đã phối hợp với quan chức Trung Quốc để tìm cách đưa những phụ nữ sinh tại Trung Quốc vào nghị viện Đài Loan. Hsu bác bỏ cáo buộc này, dù đã nhận tội trong một số cáo buộc tài chính riêng biệt.
Các chuyên gia an ninh cho rằng những vụ gần đây cho thấy chiến lược của Trung Quốc đã thay đổi. Bắc Kinh không chỉ nhắm vào các mục tiêu gián điệp riêng lẻ, nước này ngày càng tìm cách len sâu vào xã hội và hệ thống chính trị Đài Loan để thu thập thông tin và gây ảnh hưởng. Theo Ko Cheng-heng, cựu quan chức tình báo Đài Loan, Trung Quốc ngày càng muốn nuôi dưỡng nhiều “người đại diện” thân Bắc Kinh hơn trong xã hội Đài Loan.
Tuy nhiên, ranh giới giữa tự do ngôn luận hợp pháp và hoạt động có sự chỉ đạo từ chính phủ Trung Quốc không dễ xác định. Các tòa án Đài Loan đã nhiều lần phải cân nhắc vấn đề này, nhất là khi các vụ việc liên quan đến chính trị, người nhập cư và quan hệ hai bờ eo biển.
Hành trình của Hsu Chun-ying
Hành trình của Hsu phản ánh lịch sử phức tạp giữa Đài Loan và Trung Quốc. Sau năm 1949, chính quyền Quốc dân đảng thua trong nội chiến Trung Quốc và rút sang Đài Loan, mở ra nhiều thập niên đối đầu với Bắc Kinh. Trước thập niên 1990, hôn nhân giữa người Đài Loan và Trung Quốc rất hiếm, chỉ đến khi tiếp xúc hai bên được nối lại, làn sóng kết hôn xuyên eo biển mới bắt đầu.
Hsu sinh tại Thượng Hải, chuyển tới Đài Loan trong thập niên 1990 sau khi kết hôn với một người đàn ông Đài Loan. Bà nói mình nhập quốc tịch năm 2000. Sau đó, Hsu trở thành nhà tổ chức nổi bật của nhóm “phối ngẫu đại lục”, giúp hình thành liên minh các tổ chức đại diện cho quyền lợi của họ.
Một trong những bất bình chính của nhóm này là phụ nữ sinh tại Trung Quốc phải chờ sáu năm mới được nộp đơn xin quốc tịch Đài Loan, lâu hơn hai năm so với các phối ngẫu nước ngoài khác. Trong mắt nhiều người nhập cư, Hsu là người có năng lực tổ chức mạnh, sẵn sàng giúp họ xử lý các vấn đề về thủ tục, quyền lợi và đời sống.
Chính sự hiện diện ngày càng rõ của Hsu cùng các phụ nữ sinh tại Trung Quốc đã thu hút sự chú ý của các đảng đối lập Đài Loan, những lực lượng nhìn thấy ở họ khối cử tri tiềm năng. Năm 2023, Đảng Nhân dân Đài Loan từng cân nhắc đề cử Hsu vào cơ quan lập pháp. Bà sau đó rút lui khi bị chất vấn về tư cách ứng viên và các chuyến đi Trung Quốc. Khi đó, Hsu phủ nhận cáo buộc nhận lệnh từ Bắc Kinh và nói xã hội không nên chia rẽ con người theo nơi sinh.
Những cáo buộc và câu hỏi còn lại
Theo công tố viên, vào thời điểm sự nghiệp chính trị của Hsu nổi lên, bà đã liên hệ với hai quan chức Trung Quốc thường gửi chỉ đạo cho bà. Hsu được cho là đã chuyển lại thông tin và tin đồn về chính trị Đài Loan cho họ qua WeChat.
Một trong hai người là Yang Wentao, quan chức thuộc Bộ Dân chính Trung Quốc. Theo cáo trạng, Yang viết trong tin nhắn rằng họ sẽ “đưa người của chúng ta vào nghị viện” để có tiếng nói. Người còn lại là Sun Xian, quan chức thuộc đảng nhỏ do Đảng Cộng sản Trung Quốc kiểm soát tại Thượng Hải, chuyên phụ trách công việc liên quan đến Đài Loan.
Hsu bị cáo buộc che giấu thân phận chính trị của Sun để đưa ông tới Đài Loan dưới danh nghĩa chuyến công tác kinh doanh. Theo cáo trạng, Sun đã gặp Phó chủ tịch Quốc dân đảng, các sĩ quan quân đội đã nghỉ hưu và một số nhân vật thuộc Đảng Nhân dân Đài Loan. Trước tòa, Hsu thừa nhận biết Sun nhưng nói bà chỉ giúp ông đến Đài Loan theo đề nghị của người bạn.
Cùng lúc, tranh cãi khác nổ ra quanh Li Chen-hsiu, người phụ nữ sinh tại Trung Quốc từng trở thành Nghị sĩ Đảng Nhân dân Đài Loan trong thời gian ngắn ngủi. Li không bị cáo buộc gián điệp hay phạm tội. Vấn đề nằm ở tư cách ứng cử, khi giới chức cho rằng bà chưa từ bỏ quyền cư trú tại Trung Quốc. Li phản bác rằng nhà chức trách Đài Loan khiến người nhập cư Trung Quốc gần như không thể đáp ứng điều kiện tham gia bầu cử.
Các vụ việc này đặt Đài Loan vào thế khó. Hòn đảo phải bảo vệ nền dân chủ trước chiến lược gây ảnh hưởng ngày càng tinh vi của Bắc Kinh. Nhưng nếu nghi ngờ bị mở rộng quá mức, Đài Loan có thể làm tổn thương cộng đồng nhập cư đã sống, làm việc và xây dựng gia đình tại đây trong nhiều thập niên. Câu hỏi là làm thế nào để chặn thâm nhập, làm sao có thể bảo vệ dân chủ mà không đánh mất nguyên tắc công bằng với những người đã chọn trở thành một phần của xã hội Đài Loan.
shared via nytimes,
