Khi iPod hồi sinh trong tai nghe của người trẻ
02/03/26
 |
| Theo dữ liệu của eBay, năm 2025, một số thế hệ iPod đã được bán với giá trung bình cao hơn 60% so với năm 2023. Ảnh: Cornell Watson |
Gần 25 năm sau ngày ra mắt và ba năm kể từ khi bị khai tử, iPod – biểu tượng một thời của Apple – đang bất ngờ tìm thấy sự sống mới trong tay thế hệ lớn lên cùng smartphone. Không phải để quay lại hoàn toàn với thế giới analog, mà như một bước lùi nhỏ khỏi hệ sinh thái trực tuyến luôn thường trực.
Từ thất vọng với streaming đến mong muốn “sở hữu”
Khoảng bốn năm trước, Angeline Richard mở Apple Music để nghe lại bản cover Trust Issues của The Weeknd. Thay vì âm nhạc, cô nhận được một thông báo: “Bài hát này hiện không khả dụng tại quốc gia hoặc khu vực của bạn.”
Không chỉ một bài. Nhiều ca khúc cô từng yêu thích hoặc thêm vào playlist cũng dần biến mất. Giá thuê bao các nền tảng streaming ngày càng tăng. Cảm giác phụ thuộc vào một thư viện nhạc có thể thay đổi bất kỳ lúc nào khiến Richard khó chịu.
Ở tuổi 25, cô đặt mục tiêu cho năm nay: rời bỏ càng nhiều dịch vụ streaming càng tốt, để thực sự sở hữu những gì mình nghe, đọc và xem.
Tháng 1/2026, cô mua một chiếc iPod Nano thế hệ ba màu bạc trên eBay với giá khoảng 40 USD. Ngay lập tức, cô tải album White Pony (2000) của Deftones vào máy, rồi tiếp tục chép thêm 10 CD khác. Theo cô, quá trình đó “rất vui” và giống như một nghi thức thiền nhỏ.
Nhưng lợi ích lớn hơn đến từ điều khác.
Richard – nhà sáng tạo nội dung tại Raleigh, Bắc Carolina, nói: “Khi nghe nhạc trên điện thoại, tôi nhận thông báo, bấm vào đó rồi lại lạc sang ứng dụng khác.” Với iPod, cô chỉ làm một việc duy nhất: nghe nhạc. “Nó khiến tôi tập trung. Tôi ở một nơi, vào một thời điểm, thay vì ở khắp nơi cùng lúc.”
Thiết bị cũ trong làn sóng hoài niệm mới
Ra mắt năm 2001 và ngừng sản xuất năm 2022, iPod đang thu hút lớp người dùng mới, bao gồm cả những người thậm chí chưa ra đời khi thiết bị xuất hiện. Giống như máy ảnh kỹ thuật số đời đầu hay các công nghệ đầu thập niên 2000, iPod hưởng lợi từ xu hướng hoài niệm của thế hệ trẻ về một thời “ít kết nối” hơn.
Năm ngoái, Addison Rae – ngôi sao TikTok chuyển hướng sang âm nhạc – quảng bá đĩa đơn Headphones On bằng những video khoe chiếc iPod Nano thế hệ ba màu bạc và tặng fan thiết bị này như một phần quà. Trong một cuộc phỏng vấn với GQ tháng 4/2025, rapper Nettspend đưa iPod Nano vào danh sách 10 thứ không thể thiếu của mình.
Theo dữ liệu từ eBay, năm 2024, lượng tìm kiếm từ khóa “iPod” tăng hơn 8% so với năm trước. Số lượng tin rao bán một số phiên bản tăng khoảng 30%. Đến năm 2025, giá bán trung bình của vài thế hệ iPod cao hơn 60% so với năm 2023; có người chào bán iPod tân trang với giá gần 600 USD.
Năm 2001, khi Apple giới thiệu iPod , thiết bị có thể chứa 1.000 bài hát – con số vượt xa các máy nghe nhạc trước đó chỉ lưu được vài chục bài. Giá bán ban đầu là 399 USD. Trong hai thập niên tiếp theo, Apple tung ra hơn 20 phiên bản, từ mẫu có thể lưu hàng chục nghìn bài đến mẫu chỉ 49 USD. Tính đến năm cuối cùng 2022, Apple ước tính đã bán khoảng 450 triệu chiếc iPod.
Apple từ chối bình luận về xu hướng hồi sinh này.
“Kỹ thuật số nhưng không kết nối”
Tony Fadell – cựu lãnh đạo Apple từng tham gia kế hoạch sản xuất iPod – cho rằng sự trở lại của thiết bị phản ánh mong muốn “kỹ thuật số nhưng không kết nối”. Nếu lựa chọn là “1.000 bài hát trong túi” hoặc “vô hạn bài hát kèm 1.000 thông báo/giờ”, nhiều người không muốn phương án thứ hai.
Ông cho rằng Apple nên cân nhắc đưa iPod trở lại, nhưng theo cách mới. Ông đã phác thảo nhiều thiết kế cho phiên bản iPod năm 2026. Ông nói: “Bạn sẽ không có kết nối trừ khi thực sự muốn.”
Khảo sát năm 2023 của Pew Research Center cho thấy 38% thanh thiếu niên Mỹ thừa nhận dành quá nhiều thời gian cho smartphone; 36% nói đã chủ động giảm sử dụng.
Elizabeth Hernandez, 22 tuổi, cho rằng vấn đề nằm ở sự quá tải chức năng. Cô nói: “Chúng ta có quá nhiều thiết bị làm mọi thứ. Điều đó khiến tôi thấy choáng.”
Với cô, iPod là “một thiết bị cho một mục đích”. Hernandez sở hữu chiếc iPod Nano thế hệ thứ tư màu hồng cho những bài hát yêu thích hiện tại và một iPod Classic thế hệ thứ bảy màu bạc để lưu toàn bộ CD. Khi khám phá nghệ sĩ mới như ban nhạc After, cô nghe trọn album thay vì nhảy từ bài này sang bài khác.
Sinh viên năm cuối Đại học Eastern Washington nói: “Tôi tập trung hơn, kết nối với việc mình đang làm hơn. Tôi tách khỏi mạng xã hội nhưng lại kết nối với chính mình.”
Thẩm mỹ Y2K và trải nghiệm không thuật toán
Với một số người trẻ, iPod còn là phụ kiện thẩm mỹ. Maxime Irlinger, 18 tuổi, sinh viên năm nhất tại Montpellier (Pháp), có khoảng 20.000 người theo dõi trên TikTok. Năm ngoái, anh được ứng dụng mua sắm Rakufun tặng một thiết bị bất kỳ và anh đã chọn iPod Nano thế hệ thứ sáu.
Anh nói: “Tôi thấy nó hiện đại dù rất cũ.” Một video anh kẹp chiếc iPod xanh vào quần jeans và khoe bìa album của Charli XCX, Björk và beabadoobee trở thành clip có lượt xem cao nhất trên tài khoản.
Nhưng với Irlinger, iPod không chỉ là “điểm nhấn cá tính”. Đây là “cách trải nghiệm âm nhạc mới” mà không phụ thuộc vào thuật toán gợi ý.
Tìm lại cảm giác thoát ly
Natalie Gamez, 26 tuổi, mua iPod Classic thế hệ 5.5 màu xanh cách đây bốn năm sau khi xem ảnh và video của người khác sử dụng thiết bị. Cô cũng muốn giảm thời gian dùng streaming.
Khoảng thời gian xa điện thoại, cùng âm nhạc của Beyoncé, Boyz II Men và những nghệ sĩ thời trung học, giúp cô cải thiện sức khỏe tinh thần. Cô nói: “Nó giống như chữa lành đứa trẻ bên trong.”
Lớn lên với CD player và máy MP3, cô nhớ cảm giác âm nhạc là công cụ thoát ly. Gamez nói: “Điện thoại không còn như vậy nữa, với tất cả thông báo và mạng xã hội. iPod mang điều đó trở lại.”
Cô còn mua iPod cho hai em, Emily (13 tuổi) và Clay (15 tuổi), để giảm thời gian sử dụng màn hình. Chiếc Nano thế hệ ba màu xanh của Emily gây chú ý ở trường sau khi trường cấm điện thoại. Ba người bạn của Emily sau đó cũng được tặng iPod dịp sinh nhật và Giáng sinh.
Emily nói cô thích iPod hơn điện thoại. Lý do rất đơn giản: “Nó cũ hơn. Nó không phải thứ mới. Nó khác biệt.”
Trong bối cảnh streaming thống trị và thuật toán quyết định phần lớn thói quen nghe nhạc, sự trở lại của iPod phản ánh một mong muốn rõ rệt: kiểm soát, tập trung và sở hữu. Không phải quay lại quá khứ hoàn toàn, mà là tìm một không gian kỹ thuật số giới hạn – nơi âm nhạc tồn tại mà không kéo theo cả thế giới trực tuyến.
shared via nytimes,
