Băng tan, sân hockey làm bằng nhựa
07/04/26
 |
| Biến đổi khí hậu gây thiệt hại cho nhiều môn thể thao. Nhưng ít môn thể thao nào bị ảnh hưởng nhiều như các môn chơi trên băng và tuyết. Ảnh: Rebecca Gratz |
Khi mùa đông lùi xa, thể thao trên băng chao đảo
Ở công viên bang Eugene T. Mahoney, bang Nebraska, việc duy trì sân băng ngoài trời ngày càng vô vọng. Michael Townsend và đồng nghiệp phải làm thêm giờ, bơm nước lên mặt sân và lái máy Zamboni suốt đêm để giữ băng đủ trơn cho người trượt. Khi sân băng 26 năm tuổi này cần được thay mới vào năm 2024, phép tính trở nên rất rõ: thay hệ thống nén lạnh và đường ống bên dưới sân sẽ ngốn tới 2 triệu USD, khoản chi quá lớn với một sân chỉ thu hút khoảng 7.500 người trượt mỗi mùa.
Công viên chọn con đường khác. Họ thay băng thật bằng polyethylene mật độ cao, loại nhựa bền, dễ lắp ráp và rẻ hơn nhiều trong bảo trì. Bề mặt tương đối giống băng, dù ma sát lớn hơn. Người trượt vẫn dùng giày trượt băng thông thường. Tổng chi phí khoảng 350.000 USD, gồm cả vật tư bảo dưỡng. Đối với những người vận hành sân, đây không hẳn là một lựa chọn lý tưởng. Nó là lựa chọn còn lại. Townsend nói: hoặc là không có trượt băng, hoặc phải tìm thứ gì rẻ hơn để duy trì môn này.
Khí hậu gây khó khăn cho mọi môn thể thao
Biến đổi khí hậu khiến nhiều môn thể thao điêu đứng: bão mạnh làm gián đoạn golf và tennis; nắng nóng buộc World Cup phải thêm các quãng nghỉ để uống nước. Nhưng ít môn nào bị tác động rõ như các môn chơi trên băng và tuyết. Tại Thế vận hội mùa đông 2026 Milan-Cortina, vận động viên phàn nàn về bề mặt mềm và nhão. Ở các vùng khí hậu lạnh, ao hồ đóng băng, nơi trẻ em thường học trượt từ những ngày đầu càng khó thực hiện. Sự mất mát không chỉ là kỹ thuật. Nó còn là văn hóa. Một giáo sư nghiên cứu môi trường ở Ontario, người khởi xướng dự án khoa học công dân Rink Watch, đã thu thập dữ liệu từ gần 20.000 sân băng sân sau và sân cộng đồng trong 14 mùa đông. Kết quả tại các thành phố như Toronto hay Boston, sân băng bất thường đến mức nhiều người bỏ hẳn. Với những cộng đồng xem hockey sân hồ hay sân sau như một phần bản sắc, đó là mất mát thật sự, dù không phải loại mất mát thường chiếm trang nhất.
Nhựa tổng hợp: lời giải thực dụng với nhiều mặt trái
Trong bối cảnh ấy, sân băng nhựa trở nên hấp dẫn. Sân băng thông thường cần môi chất lạnh, điện, nước ngọt, và nếu ở trong nhà còn cần hệ thống hút ẩm rất tốn năng lượng. Một số sân cũ đối mặt với nguy cơ rò rỉ hóa chất gây hại tầng ozone, thậm chí ammonia độc hại, dễ cháy. So với tất cả những thứ đó, bề mặt nhựa dường như là lời giải rẻ và gọn. Giới kinh doanh sân băng tổng hợp ước tính có vài trăm sân kích thước đầy đủ đang vận hành ở Mỹ. Ngay cả NHL cũng dùng băng nhựa tại một số cơ sở tập luyện.
Nghịch lý là, một số nhà môi trường học phản đối việc dùng nhựa để thích nghi với nhiệt độ tăng. Sản xuất nhựa, vốn bắt nguồn từ nhiên liệu hóa thạch được dự báo còn tăng mạnh trong các thập niên tới và sẽ chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong phát thải khí gây nóng lên toàn cầu. Nói cách khác, để né hệ quả của nhiên liệu hóa thạch, người ta đang tăng thêm sản phẩm khác của chính hệ thống đó.
Microplastic: chi phí môi trường ít được để mắt
Mối lo không chỉ dừng ở phát thải. Sân băng nhựa gần như chắc chắn tạo ra vi nhựa. Chúng làm bằng polyethylene và bị lưỡi giày cọ xát liên tục. Giáo sư kỹ thuật môi trường tại UCLA nói, dù chưa có nhiều nghiên cứu nghiêm ngặt về lượng vi nhựa sinh ra, chỉ cần vài gram mảnh nhựa mỗi mét vuông mỗi tháng có thể tương đương hàng triệu hạt vi nhựa.
Sau khi Townsend trượt một vòng trên sân mới, lưỡi giày của ông để lại vệt cặn trắng. Hình ảnh nói lên điều mà mọi tranh luận về “thích nghi” thường tránh né: không có giải pháp nào hoàn toàn vô hại. Chúng ta chỉ đang đổi một dạng tổn thất lấy một dạng tổn thất khác.
Các nhà sản xuất nói họ đang cải tiến công nghệ để giảm vết cắt của lưỡi giày, tăng độ lướt và giảm mạt nhựa. Một số sân, như loại NHL tặng cho một trường charter ở Miami, chứa tới 50% nhựa tái chế vớt từ đại dương. Nhưng ngay cả như vậy, câu hỏi môi trường vẫn chưa biến mất.
Băng nhựa không phải băng thật
Những người ủng hộ sân băng tổng hợp phản biện. Một sân băng truyền thống có thể phát thải hàng trăm tấn carbon dioxide mỗi năm. So với đó, việc sản xuất một sân nhựa nặng 5 tấn chỉ tạo ra một phần nhỏ dấu chân carbon. Một nhà nghiên cứu ở Đức nói: chi phí carbon một lần của sân nhựa thấp hơn rất nhiều so với lượng điện khổng lồ cần để chạy hệ thống làm lạnh liên tục cho sân băng thật.
Đó là lý do khiến cuộc tranh luận trở nên căng thẳng. Sân băng nhựa không phải giải pháp hoàn hảo. Nó tạo ra vi nhựa, khuyến khích dùng thêm vật liệu hóa thạch và không thể thay thế hoàn toàn cảm giác của băng thật. Nhưng băng thật trong một thế giới nóng lên cũng không còn “vô tư” như trước. Nó đắt, tốn nước, ngốn điện và trong nhiều trường hợp ngày càng khó duy trì. Khi khí hậu thay đổi, khái niệm “tự nhiên” trong các môn thể thao mùa đông dần trở nên xa xỉ.
Môn thể thao học cách tồn tại trong thế giới không phù hợp
NHL không định tổ chức thi đấu trên băng nhựa. Ngay cả những người ủng hộ cũng thừa nhận đây không phải vật thay thế hoàn toàn cho băng thật. Nhưng họ xem nó là công cụ chiến lược giữ môn thể thao này sống sót, đặc biệt ở những nơi ấm hơn hoặc với những cộng đồng chưa từng có điều kiện tiếp cận băng thật. Tại một trường ở Little Havana, Miami, học sinh, phần lớn chưa từng trượt băng đang chơi hockey trên sân nhựa bằng giày thể thao, trước khi được dạy trượt. Nghe có vẻ xa lạ, thậm chí hơi buồn cười. Nhưng nó cũng cho thấy tương lai của hockey có thể sẽ không còn được viết chỉ trên ao hồ đóng băng.
Rốt cuộc, sân băng nhựa nói lên một điều lớn hơn thể thao. Trong thế giới nóng lên, thích nghi ngày càng ít khi là chuyện đẹp đẽ hay thuần khiết. Nó thường lộn xộn, nửa vời và đầy đánh đổi. Hockey không biến mất. Nhưng để tiếp tục tồn tại, nó phải chấp nhận trượt trên bề mặt không hoàn toàn là băng.
shared via nytimes,
