“Đám đông” đặt cược so kè chuyên gia Phố Wall
12/02/26
 |
| Ảnh: Andrea Chronopoulos |
Các nhà kinh tế ngân hàng và quỹ đầu tư hàng đầu, nhóm được trả lương cao để “đọc” hướng đi của chu kỳ bước vào ngày công bố báo cáo việc làm mới nhất (thứ Tư) với dự báo khá đồng thuận: khoảng 68.000 việc làm mới trong tháng trước. Trên Kalshi, thị trường dự đoán, đám đông những người chơi ẩn danh lại nghiêng về 54.000.
Thực tế: Đầu năm, kinh tế Mỹ tạo thêm 130.000 việc làm. Cả hai phía đều sai và sai với mức độ tương tự. Nhưng câu chuyện giới phân tích bắt đầu quan tâm không nằm ở một lần “trượt”, mà ở thành tích dài hơi của các nền tảng đặt cược, vốn chứng tỏ đám đông có thể dự báo kinh tế không kém những người được đào tạo bài bản.
Đặt tiền thay vì đặt danh tiếng
Tháng trước, National Bureau of Economic Research (NBER) công bố bản thảo nghiên cứu, cho thấy: trong 5 năm Kalshi tồn tại, hàng nghìn người tham gia nền tảng có độ chính xác trung bình khi dự báo một số chỉ báo kinh tế tương đương với các nhà dự báo chuyên nghiệp. Đám đông dự báo khá tốt các quyết định lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), và tốt hơn giới chuyên nghiệp khi dự báo lạm phát.
Jonathan Wright, giáo sư kinh tế tại Johns Hopkins University, đồng tác giả nghiên cứu, nhận xét: “Lấy thông tin từ nhóm người đủ lớn có thể là hình thức dự báo tốt đến đáng kinh ngạc.”
Khác biệt ở cơ chế: người chơi chỉ tham gia khi tin mình có lợi thế, ngược lại, nhà dự báo chuyên nghiệp phải chốt con số đúng hạn dù dữ liệu mù mờ đến đâu.
Bài học từ chiếc ghế chủ tịch Fed
Thomas Simons, nhà kinh tế Mỹ tại Jefferies, bắt đầu chú ý khi Kevin Warsh dẫn đầu thị trường dự đoán như lựa chọn hàng đầu của Tổng thống Trump cho vị trí chủ tịch Fed. Simons từng loại khả năng này vì Warsh có tiền sử ủng hộ lãi suất cao, trái với sở thích lãi suất thấp Trump ưa chuộng. Ông nhớ lại: “Làm sao có thể là ông ấy đứng đầu? Điều đó có vẻ không hợp lý.”
Kết quả thị trường dự đoán đúng, Simons kết luận mình không nên phớt lờ tỷ lệ cược. Theo ông, người đặt cược có lợi thế: không phải dự đoán nếu không đủ tự tin. Còn giới dự báo chuyên nghiệp không có quyền “bỏ lượt”.
Simons nói: “Mỗi tháng, Bạn phải dự báo các con số ngay cả khi bạn không nghĩ mình có lợi thế thông tin. Tôi bắt đầu cảm thấy những người có lợi thế thông tin sẽ là những người tham gia.”
Không chỉ vĩ mô: Lợi nhuận doanh nghiệp bị “đám đông” bắt bài
Các nhà kinh tế tại London Business School và Yale University thực hiện một bản thảo nghiên cứu khác, cho thấy người đặt cược trên Polymarket dự báo lợi nhuận doanh nghiệp chính xác hơn các nhà phân tích được trả tiền để khuyến nghị nhà đầu tư mua hay bán.
Theis Jensen, giáo sư của Yale tham gia nghiên cứu, quy thành tích của đám đông về động lực. Nhà phân tích chuyên nghiệp có thể vướng xung đột lợi ích, ví dụ hoa hồng giao dịch của công ty có thể tăng nếu dự báo “sáng” hơn. Đồng thời có xu hướng “né” dự báo khác thường: sai lệch khỏi đám đông gây xấu hổ hơn sai cùng đám đông.
Jensen nói: “Điểm hay của thị trường dự đoán là phải đặt tiền đúng nơi miệng bạn nói, điều đó khuyến khích mạnh mẽ bạn nêu đúng niềm tin thật.”
Intrade đến Kalshi: Pháp lý siết rồi lại mở
Thị trường dự đoán đã có lịch sử. Đầu những năm 2000, xuất hiện những nền tảng trực tuyến đầu tiên, các trang như Intrade tập trung vào bầu cử và xác suất các sự kiện thế giới, nhìn chung được đánh giá khá chính xác. Thập niên 2010, cơ quan quản lý Mỹ trấn áp, coi đó là cờ bạc bất hợp pháp.
Một số nền tảng tiếp tục hoạt động ở châu Âu, nơi hợp đồng chính trị–kinh tế chỉ là “món phụ” bên cạnh cá cược thể thao khổng lồ. Tương tự phần nào đúng ở hiện tại: Năm 2024, Kalshi thắng kiện để hoạt động hợp pháp. Do các vụ kiện chặn giao dịch ở nhiều bang tại Mỹ, Polymarket chỉ truy cập được chập chờn.
Dù vậy, thanh khoản trên các câu hỏi phi thể thao bùng nổ. Vào ngày bất kỳ, hơn 60 triệu USD được đặt cược trên các nền tảng cho các câu hỏi chính trị và kinh tế, vượt xa quy mô các nền tảng đời trước từng đạt.
Người chơi “có nghề”: Phòng hộ và chuyên môn hóa
Edward Ridgely điều hành Stand, công ty cho phép giao dịch đồng thời trên Kalshi và Polymarket và theo dõi các nhà giao dịch lớn. Ông cho biết nhiều khách hàng có khối lượng cao làm đúng lĩnh vực họ đặt cược. Một người dùng ở Hong Kong giao dịch cổ phiếu Nvidia trong công việc hằng ngày và dùng các hợp đồng dự đoán liên quan đến thuế quan như công cụ phòng hộ.
Ridgely nói: “Nếu thuế quan của Trump leo thang với Trung Quốc, anh ta có thể thoát vị thế và không bị thổi bay.”
Ông nhận thấy dấu vết chuyên môn hóa: “Nhiều trader rất giỏi bầu cử lại không giỏi crypto. Hoặc nếu bạn rất giỏi crypto, bạn lại không giỏi địa chính trị.”
Vì sao Phố Wall vẫn nhìn bảng cược?
Michael Feroli, kinh tế trưởng Mỹ của J.P. Morgan, nắm trong tay mạng lưới chuyên gia chính trị, quốc gia và nghiên cứu cổ phiếu. Nhưng ông vẫn theo dõi thị trường dự đoán để có ước lượng định lượng rõ hơn.
Feroli nói: “Khi nói chuyện với người ở DC, họ sẽ bảo: ‘Tôi nghĩ họ sẽ xong ngân sách.’ Vậy xác suất là bao nhiêu? Đó là ngôn ngữ khác, nhiều khi bạn phải thúc ép mới có câu trả lời định lượng.”
Với các câu hỏi thuần định lượng như dự báo CPI và GDP, Feroli nghi có khả năng thị trường dự đoán chỉ đi theo chuyên gia, theo dõi đồng thuận Bloomberg, đọc báo cáo ngân hàng lớn hoặc bám theo kỳ vọng trên thị trường kỳ hạn, những nơi như Sở giao dịch hàng hóa kỳ hạn Chicago (CME) tổng hợp.
Tara Sinclair ở George Washington University, người nghiên cứu dự báo, đồng ý điều đó có khả năng đúng và chỉ ra rủi ro cấu trúc: nếu đám đông thay thế giới dự báo chuyên nghiệp, chính người chơi sẽ thiệt vì mất các nguồn thông tin mà họ đang “ký sinh” để đặt cược. Bà nói: “Nếu thay thế tất cả, họ sẽ không còn nguồn tham chiếu.”
Dự báo chỉ là con số, doanh nghiệp cần phần giải thích
Các nhà dự báo chuyên nghiệp không quá lo lắng, công việc của họ không chỉ là đoán số. Mỗi ước tính đi kèm phân tích về những lực đẩy phía dưới con số tiêu đề, thứ nhà đầu tư và doanh nghiệp cần để quyết định chi tiêu vốn.
Michael Pugliese của Wells Fargo nói: “Bất ngờ xảy ra, và người ta muốn biết ‘Điều này nghĩa là gì, cái gì đang dẫn dắt?’ Đó là thông tin nhỏ nhưng quan trọng khi quyết định với tư cách người vận hành trong thị trường.”
Thị trường dự đoán có thể trở thành đầu vào cho các mô hình phức tạp như của Fed. Justin Wolfers của University of Michigan, người từng nghiên cứu các thế hệ thị trường dự đoán, cho biết ông đã khuyên quan chức Fed nên cân nhắc, họ vẫn dè dặt. Wolfers nói: “Vấn đề sâu xa là nếu làm vậy, bạn dân chủ hóa việc ra quyết định. Hiện tại nhà kinh tế cấp cao có rất nhiều quyền lực. Quan điểm của họ sẽ thắng.”
Bóng dáng Al
Có thể cả chuyên gia đơn lẻ lẫn đám đông hàng nghìn người đều không phải công cụ tối ưu. Trong thập niên qua, Good Judgment phát triển mô hình chọn người có thành tích tốt, các “superforecasters” (siêu dự báo gia), để xử lý các câu hỏi dài hạn cho khách hàng trả phí. Họ cộng tác nhưng cuối cùng bỏ phiếu độc lập.
Warren Hatch, CEO Good Judgment, coi thị trường dự đoán là bổ sung vì tập trung câu hỏi ngắn hạn và phổ biến tư duy xác suất. Ông cũng theo dõi một lực dự báo mới: Al, có thể tổng hợp lượng lớn thông tin chuẩn hóa để đưa ra ước lượng “khá ổn”. Nhưng Al gặp khó với câu hỏi thuộc về con người và văn hóa hơn số liệu.
Hatch nói: “Khi dữ liệu thưa và môi trường biến động, máy móc về bản chất nhìn về phía sau, đó là nơi tôi nghĩ không gian cho con người sẽ còn lại.”
shared via nytimes,
